Një dorë jep, tjetra merr. Dhe të dyja janë të qeverisë. Vetëm xhepi që zbrazet është i qytetarit.
Ulja e TVSH-së për ushqimet në 6% shitet si ndihmë për familjet shqiptare. Në letër tingëllon bukur: ulet taksa, ulen çmimet, njerëzit blejnë më shumë dhe biznesi merr frymë.
Por çfarë ndodh kur, bashkë me këtë ulje, vijnë një varg rritjesh të tjera?
Sipas tabelës së publikuar nga Monitor për paketën fiskale 2027, efekti neto për buxhetin përllogaritet në rreth 14 miliardë lekë taksa shtesë. Pra, pasi zbriten edhe lehtësimet e parashikuara, shteti përsëri synon të mbledhë më shumë.
Këto para do të dalin nga ekonomia shqiptare. Nga bizneset, nga puna, nga konsumi dhe nga të ardhurat që mbajnë familjet.
Në tabelën e publikuar parashikohen rritja e tatimit mbi fitimin nga 15% në 17%, rritja e tatimit mbi dividendin nga 8% në 15%, ulja e pragut të TVSH-së në 5 milionë lekë dhe rritja e normës standarde të TVSH-së nga 20% në 21%. Shtohen edhe rritje të akcizës dhe të TVSH-së në turizëm.
Dhe kjo na paraqitet si frymëmarrje për biznesin?
Biznesit i kërkohet të paguajë më shumë mbi fitimin. Pronarit i kërkohet të paguajë më shumë kur e shpërndan atë. Më shumë sipërmarrje futen në detyrimet e TVSH-së. Ndërsa konsumatorit i premtohet se ushqimet do t’i kushtojnë më pak.
Por ulja e TVSH-së nuk është urdhër që çmimi në raft të ulet në të njëjtën masë. Sa përfiton blerësi varet edhe nga konkurrenca, kostot dhe marzhi që vendos të mbajë shitësi. Pa konkurrencë dhe mbikëqyrje efektive, një pjesë e lehtësimit mund të mbetet te biznesi.
Familja, ndërkohë, nuk jeton vetëm me listën e ushqimeve që përfitojnë uljen. Paguan edhe mallra e shërbime të tjera, mbi të cilat rëndojnë ndryshimet e paketës.
Prandaj pyetja është konkrete: sa kursen realisht një familje nga njëra masë dhe sa paguan më shumë nga të tjerat?
Këtë llogari duhet të paraqesë qeveria. Me shembuj për pensionistin, punëmarrësin, familjen me fëmijë dhe biznesin e vogël. Një normë e ulur në konferencë shtypi nuk mjafton për të provuar se është ulur kostoja e jetesës.
As rritja e tatimit mbi fitimin apo dividendin nuk kalon automatikisht e gjitha te çmimi. Por ajo prek paratë që mbeten për investime, zgjerim dhe shpërblimin e kapitalit. Efekti duhet analizuar bashkë me detyrimet e tjera që i shtohen sipërmarrjes.
Nëse rezultati neto është rreth 14 miliardë lekë më shumë për arkën e shtetit, qeveria duhet të shpjegojë qartë kush e përballon këtë barrë dhe ku do të shpenzohet çdo lek.
Biznesi ka arsye të ngrejë zërin dhe të protestojë. Të kërkojë transparencë, të kundërshtojë barrën shtesë dhe të mos pranojë që çdo rritje detyrimesh t’i paketohet si favor.
Sepse heshtja sot bëhet faturë nesër. Dhe kur biznesi e familja mbërrijnë në fund të muajit, propaganda nuk paguan as pagat, as furnitorët, as ushqimet.
Me njërën dorë qeveria premton lehtësim. Me tjetrën mbledh më shumë.
Rama le ta quajë reformë. Shqiptarët kanë të drejtë ta quajnë rrjepje.