Franca po lëviz drejt një linje më të ashpër ndaj protestave të dhunshme. Senati ka miratuar një projektligj që, sipas versionit të votuar, u ngarkon protestuesve barrë financiare deri në 10 mijë euro për dëmet e shkaktuara gjatë demonstratave, ndërsa paketa ka hapur debat për kufijtë mes rendit publik dhe ndëshkimit kolektiv.
Çfarë miratoi Senati
Projektligji kaloi në Senatin francez me 229 vota pro dhe 105 kundër. Mbështetja erdhi nga aleanca e partive të djathta dhe të qendrës, që kanë shumicën në dhomën e lartë.
Sipas draftit të miratuar, protestuesit mund të detyrohen të paguajnë deri në 10 mijë euro për dëmet e shkaktuara gjatë demonstratave. Nisma erdhi pas valës së protestave të dhunshme të tetorit, kur mijëra biznese u dëmtuan ose u grabitën.
Ligji ende nuk ka hyrë në fuqi
Pavarësisht votës në Senat, projektligji nuk është ligj i miratuar përfundimisht. Ai duhet të shqyrtohet dhe të marrë votën edhe në Asamblenë Kombëtare franceze, ku raportet politike paraqiten më të ndërlikuara.
Vetëm pas këtij hapi, nisma mund të hyjë në fuqi. Kjo e bën të qartë se beteja politike për përmbajtjen e saj nuk ka përfunduar.
Përgjegjësi edhe për ata që s’kanë shkaktuar drejtpërdrejt dëme
Pika më e debatueshme e draftit lidhet me shtrirjen e përgjegjësisë financiare. Sipas formulimit të miratuar në Senat, pagesa e dëmeve nuk do të kufizohej domosdoshmërisht vetëm te autorët e drejtpërdrejtë.
Edhe persona për të cilët provohet se kanë marrë pjesë me vetëdije në grupe të krijuara për akte vandalizmi mund të përballen me detyrime për dëmshpërblim. Pikërisht ky element ka nxitur shqetësime për standardin e provës dhe rrezikun e zgjerimit të ndëshkimit përtej autorëve konkretë.
Kritika për sekuestrimin e ndihmës sociale
Një tjetër dispozitë e kontestuar parashikon mundësinë e sekuestrimit të përfitimeve sociale dhe ndihmës për strehim për të mbuluar dëmet. Masa është kundërshtuar nga deputetë të majtë dhe organizata të të drejtave të njeriut.
Amnesty International ka paralajmëruar se dispozita të tilla mund t’i shtyjnë familjet tashmë të margjinalizuara drejt varfërisë edhe më të thellë. Kritika thekson se barra financiare mund të bjerë mbi shtresa të brishta, ndërsa debati për rendin publik po përzihet me çështje të ndjeshme sociale.
Një valë më e gjerë masash ndëshkuese në Europë
Nisma në Francë u propozua fillimisht pas trazirave të majit, pas fitores së Paris Saint-Germain ndaj Arsenalit në finalen e Ligës së Kampionëve. Më pas ajo mori peshë të re politike pas protestave të 17 tetorit kundër pabarazisë ekonomike dhe rritjes së çmimeve, të shoqëruara me përplasje, dëmtime pronash dhe grabitje biznesesh.
Franca nuk është e vetmja që po shkon drejt ashpërsimit. Edhe Italia ka miratuar dispozita të reja sigurie, të cilat parashikojnë dënime nga 4 deri në 12 vite burg për organizimin e grupeve të përfshira në demonstrata të dhunshme.
Debati në Francë tashmë nuk lidhet vetëm me dëmet materiale, por me pyetjen më të madhe se deri ku mund të shkojë shteti në emër të rendit publik. Vota në Asamblenë Kombëtare pritet të tregojë nëse ky ashpërsim do të mbetet draft i Senatit apo do të kthehet në ligj me pasoja të drejtpërdrejta për protestuesit.