Projektbuxheti 2027 parashikon një rritje të fondeve për pushtetin vendor, por bashkë me shifrat vjen edhe një paqartësi që prek drejtpërdrejt mënyrën si do të administrohen paratë publike. Në tabelat e transfertave janë përfshirë edhe 15 bashki që pritet të humbasin statusin si njësi më vete, ndërsa mekanizmi i ndarjes së fondeve, projekteve dhe detyrimeve financiare mbetet ende i paqartë në versionin zyrtar.
114.6 miliardë lekë për pushtetin vendor
Sipas projektbuxhetit, fondi për pushtetin vendor në vitin 2027 planifikohet në 114.6 miliardë lekë, me një rritje prej 2.4% krahasuar me vitin 2026.
Një pjesë e këtyre parave do të kalojë te bashkitë përmes transfertave nga Buxheti i Shtetit. Në dokument parashikohen 49.4 miliardë lekë për njësitë e vetëqeverisjes vendore, ose 4% më shumë se një vit më parë.
Si ndahen transfertat
Pjesa më e madhe e fondit përbëhet nga transferta e pakushtëzuar e përgjithshme, e cila sipas projektbuxhetit arrin në 29.3 miliardë lekë. Kjo shifër është 5.2% më e lartë se në vitin paraardhës.
Ndërkohë, transferta e pakushtëzuar sektoriale parashikohet në 19.9 miliardë lekë, me një rritje prej 2.4%. Në praktikë, këto janë fondet që mbajnë në këmbë një pjesë të konsiderueshme të funksionimit vendor, ndaj mënyra e shpërndarjes së tyre ka peshë të drejtpërdrejtë politike dhe financiare.
Tirana, Durrësi dhe Elbasani marrin pjesën më të madhe
Në listën e përfituesve kryesorë për vitin 2027, Tirana renditet e para me rreth 7.07 miliardë lekë. Pas saj vijnë Durrësi me 2.69 miliardë lekë dhe Elbasani me 2.09 miliardë lekë.
Në të njëjtën tabelë pasojnë Fieri me 1.88 miliardë lekë dhe Vlora me 1.69 miliardë. Këto pesë bashki marrin pjesën më të madhe të transfertave të evidentuara në dokument.
Rreth 6 miliardë lekë edhe për bashkitë që pritet të shkrihen
Një nga pikat që ngre më shumë pikëpyetje është fakti se fondet janë llogaritur edhe për 15 bashki që pritet të shkrihen si njësi të veçanta vendore. Në total, për to janë parashikuar 5.95 miliardë lekë.
Mes këtyre njësive, përfituesi më i madh rezulton Maliqi me afro 797 milionë lekë. Pas tij vijnë Divjaka me 575 milionë lekë, Përrenjasi me 486 milionë dhe Cërriku me 452 milionë lekë.
Sipas parashikimit në projektbuxhet, pas konsolidimit të njësive të reja, fondet e papërdorura do t’u kalojnë bashkive pritëse.
Paqartësi për projektet dhe detyrimet financiare
Megjithatë, ndryshimi i hartës territoriale hap çështje që nuk sqarohen në detaj në prezantimet zyrtare të projektbuxhetit. Mbetet e paqartë se si do të rishpërndahen konkretisht fondet, projektet në proces dhe detyrimet financiare mes bashkive që shkrihen dhe atyre që do t’i përthithin.
Kjo paqartësi bëhet edhe më e ndjeshme për faktin se reforma pritet të zbatohet brenda të njëjtit vit financiar. Ndërsa projektbuxheti vijon diskutimin në komisione, dokumentet e deritanishme nuk japin hollësi operative për një proces që prek drejtpërdrejt administrimin lokal të parave publike.
Në letër, fondet për pushtetin vendor rriten edhe në vitin 2027. Por mënyra se si janë përfshirë në skemë edhe bashki që pritet të zhduken si njësi më vete e kthen debatin nga propaganda e shifrave te pyetja më e rëndësishme: si do të menaxhohen realisht këto para dhe kush do të mbajë përgjegjësi për kalimin e tyre nga një strukturë te tjetra?