Teherani po sinjalizon një tjetër shtrëngim të kontrollit mbi një nga nyjet më të ndjeshme të tregtisë globale. Sipas autoriteteve iraniane, një projektligj i ri mund t’ia kalojë ushtrisë menaxhimin formal të Ngushticës së Hormuzit, duke hapur rrugë edhe për tarifa kalimi dhe pagesa në rialë iranianë.
Projektligji që formalizon kontrollin ushtarak
Sipas deklaratës së Ebrahim Aziz, kreu i Komitetit të Sigurisë Kombëtare në Iran, ushtria mund të marrë zyrtarisht përgjegjësinë për menaxhimin e Ngushticës së Hormuzit. Ai e bëri njoftimin në televizionin shtetëror, duke e paraqitur nismën si një kornizë ligjore për një kontroll që, sipas tij, ekziston tashmë në terren.
Aziz pretendoi se forcat iraniane kontrollojnë këtë kalim strategjik dhe synojnë të ndalojnë lëvizjen e asaj që ai i quajti “anije armiqësore”. Në të njëjtën linjë, projektligji do të lejonte edhe vendosjen e tarifave për anijet që kalojnë nëpër ngushticë, me pagesa të kryera në monedhën vendase të Iranit.
Bllokada dhe trafik minimal në një korridor jetik
Ngushtica e Hormuzit mbetet pothuajse e paralizuar për transportin ndërkombëtar detar. Sipas raportimeve të përmbledhura në materialin burimor, kombinimi i bllokadave nga Irani dhe Shtetet e Bashkuara e ka çuar një nga korridoret më të rëndësishme të energjisë në botë në një ndalesë gati të plotë.
Në ditët e fundit është raportuar lëvizje shumë e kufizuar anijesh, kryesisht në koordinim me Teheranin. Po sipas këtyre raportimeve, mjete të shpejta iraniane kanë qëlluar ndaj disa anijeve, ndërsa forcat amerikane kanë sekuestruar dy cisterna. Të dhënat e cituara nga Bloomberg tregojnë se vetëm pak anije me lidhje me Iranin kanë dalë nga Gjiri Persik, ndërsa hyrjet kanë qenë zero.
Rrugë të miratuara nga autoritetet iraniane
Lufta në Lindjen e Mesme, tashmë në javën e nëntë sipas materialit burimor, po godet drejtpërdrejt furnizimin me naftë dhe karburante. Çmimi i naftës ka kaluar mbi 100 dollarë për fuçi, ndërsa përpjekjet për rikthim te negociatat mbeten të bllokuara.
Anijet me sisteme aktive identifikimi po lëvizin në një korridor të ngushtë pranë ishujve Larak dhe Qeshm, duke ndjekur rrugë të miratuara nga autoritetet iraniane. Paralelisht, dyshohet se disa mjete po fikin sinjalet e vendndodhjes për t’iu shmangur kontrollit, një praktikë që e bën edhe më të vështirë verifikimin e panoramës reale në terren.
Pse Hormuzi mbetet pikë presioni për ekonominë globale
Çdo lëvizje ligjore apo ushtarake mbi Ngushticën e Hormuzit ka peshë përtej rajonit. Kjo nyje detare është ndër kanalet më të rëndësishme për qarkullimin e energjisë, ndaj kufizimi i trafikut, tarifat e reja dhe kushtëzimet e kalimit rrisin menjëherë pasigurinë në tregje.
Për momentin, ajo që dihet vjen kryesisht nga versionet zyrtare dhe raportimet mbi lëvizjet detare. Por sinjali që del nga Teherani është i qartë: Irani po kërkon jo vetëm kontroll faktik, por edhe vulë ligjore mbi një arterie ku çdo vendim mund të reflektohet te çmimi i energjisë dhe zinxhirët globalë të furnizimit.
Në pritje të zhvillimeve të mëtejshme, situata në Hormuz mbetet një test i drejtpërdrejtë për sigurinë detare dhe për tregjet energjetike.