Shtetet e Bashkuara dhe Irani, sipas zyrtarëve të lartë të administratës amerikane, kanë nënshkruar elektronikisht një marrëveshje kornizë për t’i dhënë fund luftës tremujore dhe për të rihapur Ngushticën e Hormuzit. Por ndërsa Donald Trump po përpiqet ta paraqesë momentin si sukses politik, vlerësimet e para sugjerojnë se bëhet fjalë për një pakt të kufizuar, me shumë pikëpyetje ende të hapura.
Çfarë pretendohet se është firmosur
Sipas versionit zyrtar amerikan, marrëveshja është firmosur virtualisht nga presidenti Donald Trump dhe nënpresidenti JD Vance, ndërsa në emër të Iranit është nënshkruar nga kryeparlamentari dhe kryenegociatori Mohammad Baqer Qalibaf.
Zyrtarisht, nënshkrimi i plotë pritet të zhvillohet më 19 qershor në Gjenevë të Zvicrës. Teksti i memorandumit ende nuk është publikuar, megjithëse burimet amerikane kanë premtuar “transparencë të plotë” sapo dokumenti të bëhet publik.
Një afat 60-ditor, jo zgjidhje përfundimtare
Pakti kornizë, sipas informacioneve të deritanishme, u jep Uashingtonit dhe Teheranit 60 ditë kohë për të negociuar një marrëveshje të përhershme. Kjo do të përfshijë edhe çështje të ndjeshme, si rezervat iraniane të uraniumit të pasuruar në nivel të lartë.
Pra, deri në këtë fazë nuk bëhet fjalë për një zgjidhje të mbyllur të konfliktit, por për një dritare të kufizuar negociatash. Vetë fakti që temat më të vështira janë shtyrë për më vonë tregon se ujdia aktuale mbetet më shumë kornizë politike sesa marrëveshje substanciale.
Trump e paraqet si fitore, analistët janë më të rezervuar
Trump nxitoi ta shpallë këtë si fitore të SHBA-së, por analistë politikë kanë vënë në dyshim nëse Uashingtoni ka arritur realisht objektivat që pretendonte në përballjen me Iranin.
Programi bërthamor iranian mbetet i paqartë, ndërsa strukturat konservatore në Teheran vijojnë të mbajnë pushtetin. Kjo e dobëson narrativën triumfaliste që po promovohet nga Shtëpia e Bardhë.
Vlerësimi i ekspertëve: një ndërprerje e përkohshme
Politologu gjerman Cornelius Adebahr e sheh marrëveshjen si minimale dhe të përkohshme. Në vlerësimin e tij, Trump ka qenë nën presion të madh për ta mbyllur konfliktin me një rezultat të shpejtë dhe po përpiqet ta shesë këtë ujdi si arritje të rëndësishme politike.
Në një intervistë për ARD, Adebahr theksoi se marrëveshja kuadër nuk përfaqëson më shumë sesa një ndërprerje të përkohshme të luftimeve, me synimin për të krijuar hapësirë për negociata gjatë 60 ditëve të ardhshme. Sipas tij, mbetet ende për t’u parë nëse zhvillimet në terren do të sjellin ndryshime reale.
Për momentin, elementi më i fortë i kësaj marrëveshjeje është premtimi për të negociuar, jo garancia se palët kanë zgjidhur thelbin e konfliktit.
Derisa teksti i plotë të publikohet dhe të provohet nëse afati 60-ditor prodhon rezultat konkret, pretendimi për “fitore” mbetet më shumë narrativë politike sesa përfundim i verifikuar.