Një draft-marrëveshje mes SHBA-së dhe Iranit po paraqitet si hapi i radhës drejt uljes së tensioneve, por deri tani gjithçka mbetet në fazën e raportimeve mediatike dhe shqyrtimit diplomatik. Sipas versionit të publikuar nga Axios, teksti parashikon rihapjen e plotë të Ngushticës së Hormuzit pa taksa, lehtësim të sanksioneve ndaj Teheranit dhe zgjatje të armëpushimit me 60 ditë.
Çfarë përmban drafti i raportuar
Sipas Axios, që citon një diplomat anonim nga një vend ndërmjetësues dhe një zyrtar amerikan, protokolli që pritet të nënshkruhet nga Presidenti amerikan Donald Trump përfshin disa pika kyçe me peshë ekonomike dhe ushtarake.
Në thelb, drafti parashikon rihapjen e plotë të Ngushticës së Hormuzit pa taksa, një zhvillim me ndikim të drejtpërdrejtë në qarkullimin detar dhe tregjet energjetike. Po sipas këtij raportimi, në tavolinë është edhe lehtësimi i sanksioneve kundër Iranit, por i kushtëzuar nga përpjekjet e Teheranit për zbatimin e marrëveshjes.
Armëpushim 60-ditor dhe fokus te dosja bërthamore
Teksti i raportuar thuhet se do të zgjasë armëpushimin edhe me 60 ditë. Në këtë kornizë përfshihet edhe zona e Libanit, me synimin për të krijuar kohë politike për negociata më të gjera mbi programin bërthamor iranian.
Ky mbetet, megjithatë, një version i publikuar përmes burimeve anonime dhe jo një dokument i konfirmuar zyrtarisht në tërësi nga të dyja palët. Për këtë arsye, pesha reale e pikave të përmendura do të varet nga ajo që pranohet në fund në tavolinën e negociatave.
Teherani nuk ka dhënë ende dritën jeshile
Nga ana iraniane nuk ka ende një vendim përfundimtar për nënshkrimin e marrëveshjes. Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme të Iranit, Esmail Baqaei, u tha mediave shtetërore se kushtet e propozuara janë ende në shqyrtim.
Kjo lë të kuptohet se, pavarësisht optimizmit që shoqëron raportimet për një nënshkrim të afërt, procesi nuk është mbyllur. Në raste të tilla, distanca mes sinjaleve politike dhe dakordësisë përfundimtare shpesh rezulton më e madhe sesa paraqitet në fazën paraprake.
Lëvizje logjistike dhe skenar për nënshkrim në Gjenevë
Axios raporton gjithashtu se katër avionë transporti C-17 të Forcave Ajrore amerikane janë nisur drejt Evropës me materiale logjistike. Sipas të njëjtit burim, kjo lidhet me përgatitjet për një udhëtim të mundshëm të zëvendëspresidentit amerikan J.D. Vance në Gjenevë.
Sipas këtij skenari, ceremonia e nënshkrimit mund të zhvillohet brenda ditëve në vijim, por vetëm nëse SHBA-ja dhe Irani arrijnë dakordësinë përfundimtare. Deri atëherë, çdo afat mbetet i varur nga negociatat dhe jo nga pritshmëritë e krijuara në publik.
Për momentin, bëhet fjalë për një marrëveshje të raportuar, jo të finalizuar. Elementët kyç — nga Hormuzi te sanksionet dhe armëpushimi — mbeten të varur nga vendimi i Teheranit dhe nga forma përfundimtare e dokumentit.
Nëse nënshkrimi ndodh, ndikimi i tij do të shtrihet përtej dy vendeve, me pasoja të drejtpërdrejta për sigurinë rajonale, tregtinë dhe dosjen bërthamore iraniane.