Vdekja e aktivistes polake Monika Silva Koniuszek në Ekuador po ngre pikëpyetje të forta mbi mënyrën si autoritetet e trajtuan rastin në orët e para. Ndërsa versioni fillestar zyrtar foli për vetëvrasje, të dhënat e autopsisë, sipas përfaqësuesve ligjorë, e përjashtojnë këtë pistë dhe e zhvendosin çështjen drejt një hetimi për vdekje të dhunshme.
Nga versioni zyrtar te përmbysja e tij
Silva Koniuszek, 41 vjeçe, u gjet e vdekur më 8 qershor në banesën e saj në Montañita, në provincën Santa Elena të Ekuadorit. Sipas të dhënave të publikuara, ajo u gjet e shtrirë në dysheme me një litar rreth qafës.
Fillimisht, autoritetet lokale e trajtuan ngjarjen si vetëvrasje. Por raporti i autopsisë i kryer në Guayaquil ka identifikuar si shkak të vdekjes goditje në kokë dhe strangulim, çka, sipas këtij versioni forenzik, përjashton mundësinë e vetëvrasjes.
Avokatja rrëzon pistën fillestare
Avokatja e të drejtave të njeriut Lita Martínez ka deklaruar se, bazuar në raportet forenzike, bëhet fjalë për një vdekje të dhunshme. Kjo deklaratë bie ndesh me trajtimin fillestar të rastit nga autoritetet vendase dhe shton presionin për një hetim më të thellë e të pavarur.
Rasti ka rikthyer në vëmendje mënyrën si ngjarje me ndjeshmëri të lartë politike apo kriminale mund të mbyllen shpejt nën etiketime paraprake, përpara se provat mjeko-ligjore të flasin qartë.
Çfarë po hetonte aktivistja
Sipas kolegëve dhe aktivistëve që kanë punuar me të, Monika Silva Koniuszek kishte denoncuar për vite me radhë krime mjedisore, kapje tokash dhe korrupsion në Ekuador, shpesh në bashkëpunim me gazetarë lokalë.
Sipas tyre, ajo kishte nisur hetime edhe ndaj kompanisë Noboa Trading, në pronësi të familjes së presidentit ekuadorian Daniel Noboa, duke ngritur pretendime për kontrabandë droge dhe korrupsion në zinxhirin e eksporteve të bananeve. Po ashtu, raportohet se pak para vdekjes kishte dorëzuar një dosje me pretendime në ambasadën e SHBA në Quito.
Burime nga rrethi i saj thonë se ajo po hetonte edhe rrjete të dyshuara të trafikut të tokës në Santa Elena, si edhe lidhje të mundshme mes zyrtarëve lokalë dhe organizatave kriminale.
Kërcënime të raportuara dhe reagim nga Polonia
Miqtë dhe bashkëpunëtorët e kanë përshkruar aktivisten si një nga zërat më të fortë kundër korrupsionit në vend. Sipas tyre, ajo kishte marrë vazhdimisht kërcënime me vdekje, por kishte vijuar publikisht denoncimet.
Ngjarja ka sjellë reagime edhe në Poloni. Autoritetet polake kanë kërkuar një hetim të pavarur dhe transparent nga institucionet ekuadoriane, ndërsa ambasada polake ka theksuar nevojën për mbrojtjen e aktivistëve dhe gazetarëve që denoncojnë korrupsionin dhe krimin e organizuar.
Deri tani, ajo që bie më shumë në sy është kontrasti mes versionit fillestar të autoriteteve dhe gjetjeve të autopsisë. Kjo mospërputhje e bën edhe më të fortë kërkesën për transparencë dhe llogaridhënie në një rast që prek korrupsionin, pushtetin dhe sigurinë e atyre që hetojnë interesa të forta.