Samiti i NATO-s që pritet të mbahet më 7-8 korrik në Ankara po paraprihet nga sinjale për një paketë të re ushtarake në favor të Ukrainës dhe për kontrata armësh me vlerë miliarda dollarë. Por, sipas raportimit të Politico dhe versionit të përcjellë nga diplomatë të aleancës, pas retorikës së unitetit mbetet edhe presioni i hapur brenda NATO-s për më shumë para, më shumë prodhim ushtarak dhe më shumë barrë mbi vendet evropiane.
Çfarë pritet të dalë nga samiti
Sipas pesë diplomatëve të NATO-s të cituar nga Politico, aleatët pritet të shpallin kontrata të reja armësh me vlerë miliarda dollarë, si edhe hapa për rritjen e prodhimit ushtarak.
Në draft-deklaratën e samitit, vendet anëtare pritet të riafirmojnë angazhimin ndaj Nenit 5 të NATO-s, pra parimit të mbrojtjes kolektive, ndërsa Rusia pritet të përshkruhet si kërcënim afatgjatë për sigurinë euroatlantike.
Paketa për Ukrainën, por jo me SHBA në financim
Sipas të njëjtave burime diplomatike, aleanca synon të zotohet për 70 miliardë euro ndihmë ushtarake për Ukrainën gjatë këtij viti dhe për të paktën një shumë të ngjashme edhe vitin e ardhshëm.
Megjithatë, sipas raportit, Shtetet e Bashkuara nuk pritet të përfshihen në këtë paketë financimi. Ky është një detaj që tregon se barra financiare po shtyhet gjithnjë e më shumë drejt aleatëve evropianë.
Tensionet e brendshme nuk janë zhdukur
Samiti zhvillohet në një klimë tensionesh të brendshme në aleancë. Presidenti amerikan Donald Trump ka kritikuar në mënyrë të përsëritur aleatët evropianë për nivelin e ulët të shpenzimeve në mbrojtje dhe për mungesën, sipas tij, të mbështetjes ndaj politikave amerikane në Lindjen e Mesme.
Në këtë sfond, Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, sipas linjës së paraqitur nga aleanca, synon ta përqendrojë samitin te forcimi i industrisë së mbrojtjes dhe te rritja e prodhimit ushtarak në vendet anëtare.
Më shumë përgjegjësi për Evropën
Draft-deklarata parashikon që vendet evropiane të marrin më shumë përgjegjësi për mbrojtjen e kontinentit, përmes investimeve në mbrojtje ajrore, dronë dhe kapacitete goditëse me rreze të gjatë.
Kjo vjen në të njëjtën kohë kur Uashingtoni po rishikon praninë e vet ushtarake në Evropë. Javën e kaluar, sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, njoftoi një vlerësim gjashtëmujor të forcave amerikane në kontinent, duke rritur më tej presionin ndaj aleatëve për shpenzime më të larta ushtarake.
Në tryezë edhe Irani dhe Hormuzi
Një tjetër pikë që pritet të diskutohet në Ankara është situata në Iran. Sipas draft-deklaratës, aleatët i kërkojnë Teheranit të garantojë lirinë e lundrimit në Ngushticën e Hormuzit, një korridor kyç për tregtinë globale.
Dokumenti thekson gjithashtu se Irani nuk duhet të pajiset kurrë me armë bërthamore, duke e zgjeruar fokusin e samitit përtej Ukrainës dhe përtej kufijve të vetë Evropës.
Nëse këto zotime formalizohen në Ankara, samiti do të shërbejë jo vetëm si mesazh mbështetjeje për Ukrainën, por edhe si provë se NATO po i kthen krizat e sigurisë në angazhime financiare dhe ushtarake gjithnjë e më të mëdha.
Ajo që mbetet për t’u parë është sa nga këto premtime do të mbulohen realisht me para, prodhim dhe konsensus politik, në një aleancë ku uniteti shpallet lehtë, por kostoja po bëhet gjithnjë e më e vështirë për t’u ndarë.