Qeveria e Kilit po përgatit një projektligj që mund të ndryshojë ndjeshëm mënyrën si trajtohen penalisht adoleshentët mbi 16 vjeç. Sipas njoftimit zyrtar, nisma synon që të miturit e akuzuar për krime të rënda të përballen me të njëjtat rregulla gjykimi si të rriturit, në një klimë të ndezur pas një ngjarjeje që tronditi opinionin publik.
Çfarë parashikon nisma e qeverisë
Sipas ministrit kilian të Sigurisë, Martin Arau, qeveria e presidentit Jose Antonio Kast do të paraqesë në parlament një projektligj për ashpërsimin e dënimeve ndaj të miturve 16 vjeç e lart të përfshirë në krime të rënda.
Në versionin e bërë publik nga ekzekutivi, adoleshentët e kësaj grupmoshe që akuzohen për vrasje, zjarrvënie, përdhunim apo vepra të tjera të rënda mund të gjykohen sipas të njëjtave rregulla që zbatohen për të rriturit.
Si funksionon aktualisht sistemi penal për të miturit
Aktualisht, në Kili përgjegjësia penale nis nga mosha 14-vjeçare. Megjithatë, gjykatat për të mitur japin masa më të lehta krahasuar me ato që aplikohen ndaj të rriturve.
Pikërisht ky dallim është vënë në shënjestër nga qeveria, e cila po e paraqet ndryshimin si përgjigje ndaj krimeve të rënda ku dyshohet për përfshirje të adoleshentëve.
Ngjarja që riktheu projektin në tryezë
Nisma vjen pas vrasjes së një djali 12-vjeçar gjatë një grabitjeje që kishte në shënjestër familjen e tij. Sipas informacionit të bërë publik, në ngjarje dyshohet se ishin të përfshirë edhe adoleshentë.
Rasti ka sjellë reagime të forta në opinionin publik dhe ka rikthyer në vëmendje një projektligj të ngjashëm, i cili kishte mbetur pezull që prej vitit 2022.
Qeveria kërkon kalim me urgjencë
Deri tani, qeveria kiliane nuk ka bërë të ditur se kur do ta dorëzojë zyrtarisht projektligjin në parlament.
Megjithatë, sipas njoftimit zyrtar, synimi është që ai të kalojë me procedurë urgjente, duke u lënë dy dhomave të parlamentit vetëm gjashtë ditë kohë për ta miratuar ose rrëzuar. Një afat i tillë e vendos debatin në presion politik dhe ngre pikëpyetje për hapësirën reale të shqyrtimit parlamentar.
Debati nuk është vetëm në Kili
Një diskutim i ngjashëm po zhvillohet edhe në Brazil, ku parlamenti po shqyrton ndryshime kushtetuese për uljen e moshës së përgjegjësisë penale nga 18 në 16 vjeç.
Kjo tregon se ashpërsimi i qasjes ndaj të miturve po rikthehet si temë e fortë në Amerikën Latine, megjithëse vendimmarrja mbetet e lidhur me tensionin mes sigurisë publike dhe mbrojtjes së të drejtave të fëmijëve.
Për momentin, mbetet për t’u parë nëse qeveria e Kilit do ta kthejë reagimin publik në shumicë parlamentare dhe nëse projektligji do të kalojë pa ndryshime.
Ajo që dihet deri tani është se ekzekutivi po kërkon një shtrëngim të fortë të ligjit për të miturit, ndërsa debati pritet të përqendrohet te kufiri mes ndëshkimit, proporcionalitetit dhe procedurës së përshpejtuar.