Përplasja mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit po hyn në një stad më të rrezikshëm, pas goditjeve amerikane ndaj objektivave në territorin iranian. Paralajmërimet nga Uashingtoni për një reagim edhe më të ashpër dhe kundërpërgjigjja e raportuar nga ana iraniane tregojnë se kriza nuk po mbetet më vetëm në nivel kërcënimesh.
Goditjet e fundit dhe paralajmërimet nga Uashingtoni
Sipas versionit të bërë publik nga autoritetet amerikane, raketat amerikane kanë goditur objektiva në Iran, në një moment kur tensionet mes dy vendeve janë rritur ndjeshëm.
Uashingtoni ka paralajmëruar “ndëshkim të madh ushtarak” ndaj Teheranit dhe aleatëve të tij Houthi në Jemen, duke e lidhur këtë linjë të re përshkallëzimi me zgjerimin e konfliktit në një tjetër pikë strategjike detare në Lindjen e Mesme.
Presidenti amerikan Donald Trump deklaroi se Irani do të mbahet përgjegjës për sulmet e kryera nga luftëtarët Houthi, ndërsa mediat amerikane raportojnë se ai ka lënë të hapur mundësinë e rifillimit të operacioneve të mëdha ushtarake kundër Teheranit.
Reagimi iranian dhe bilanci i raportuar
Reuters, duke cituar burime të veta, raporton se pas sulmeve amerikane, forcat iraniane kanë goditur baza amerikane në disa vende arabe fqinje.
Sipas të njëjtave burime, nga ana iraniane është paralajmëruar edhe mundësia e sulmeve ndaj objekteve jo-ushtarake që përdoren nga personeli amerikan, një sinjal që e shtyn krizën përtej objektivave të zakonshëm ushtarakë.
Autoritetet iraniane thonë se që nga rifillimi i përplasjeve me forcat amerikane në fund të qershorit, janë vrarë 59 persona dhe janë plagosur 666 të tjerë. Ndërkohë, Pentagoni ka raportuar 18 ushtarakë amerikanë të vrarë dhe rreth 100 të plagosur nga përshkallëzimi i fundit.
Deti i Kuq po kthehet në nyje presioni ekonomik
Përplasja nuk po zhvillohet vetëm mes SHBA-së dhe Iranit. Një tjetër vatër kritike mbetet Deti i Kuq dhe ngushtica Bab el-Mandeb, ku rebelët Houthi kanë njoftuar bllokadë detare ndaj Arabisë Saudite.
Sulmet ndaj dy cisternave saudite të naftës kanë ndikuar menjëherë në tregjet globale, duke e çuar çmimin e naftës mbi 100 dollarë për fuçi për herë të parë që nga muaji maj.
Pasiguria në korridoret detare ka detyruar disa kompani transporti të ndryshojnë itineraret e anijeve, duke shmangur Detin e Kuq dhe duke përdorur rrugë më të gjata përmes Kanalit të Suezit dhe rreth Afrikës. Bashkë me to janë rritur ndjeshëm edhe kostot e sigurimit për transportin detar në zonë.
Përpjekje diplomatike me pak garanci
Në sfondin e këtij tensioni, Pakistani po shqyrton mundësinë e rikthimit të negociatave mes SHBA-së dhe Iranit, pas një nisme të mbështetur nga Kina.
Megjithatë, sipas burimeve diplomatike, pengesat për rifillimin e bisedimeve mbeten të mëdha, çka lë të kuptohet se terreni politik po ecën shumë më ngadalë sesa zhvillimet ushtarake në rajon.
Me bilanc në rritje, me presion mbi tregjet e energjisë dhe me linja të reja përfshirjeje në rajon, konflikti po kalon në një fazë ku çdo lëvizje ushtarake mund të ketë pasoja më të gjera se sa vetë fronti i përplasjes.
Kriza po shtrihet njëkohësisht në terren ushtarak, detar dhe ekonomik, ndërsa sinjalet për ulje të tensioneve mbeten të vakëta.
Për momentin, panorama që del nga deklaratat zyrtare dhe raportimet ndërkombëtare është ajo e një përshkallëzimi që mund të prodhojë pasoja të reja për rajonin dhe më gjerë.