Një tjetër përplasje politike është hapur mbi hartën administrative të vendit, pasi drafti i propozuar nga deputetët e shumicës parashikon shkrirjen e 15 bashkive. Opozita e kundërshton ashpër planin, duke pretenduar se nuk kemi të bëjmë me një reformë të mirëfilltë të pushtetit vendor, por me një lëvizje politike që synon të ripërcaktojë territorin pa konsensus dhe pa një proces bindës publik.
PD: drafti i PS nuk është produkt institucional
Deputeti i PD-së dhe bashkëkryetari i Komisionit të Reformës Territoriale, Luçiano Boçi, e ka cilësuar draftin e propozuar nga PS si një dokument politik dhe jo institucional. Sipas tij, nisma është paraqitur pasi mandati i komisionit kishte përfunduar dhe pa një raport të përbashkët, votim apo miratim formal mbi hartën e re.
Në versionin e opozitës, fakti që propozimi është depozituar vetëm nga deputetët e mazhorancës rrëzon pretendimin se bëhet fjalë për një produkt të dalë nga një proces normal institucional. Boçi pretendon se komisioni nuk mori kurrë vendim për variantet e hartës dhe nuk prodhoi konkluzione të mirëfillta ekspertësh.
Debati për centralizimin dhe mungesën e analizave
Thelbi i kundërshtimit të PD-së lidhet me uljen e numrit të bashkive nga 61 në 46. Sipas Boçit, drafti nuk paraqet metodologji të verifikueshme, analiza krahasuese apo argumente financiare që do të justifikonin këtë ndërhyrje të thellë në organizimin vendor.
Ai pretendon se nuk ka prova që bashkitë më të mëdha do të jenë më efikase, do të ofrojnë më shumë shërbime apo do të ulin kostot administrative. Në këtë linjë, opozita e lexon projektin si një shtyrje të mëtejshme drejt centralizimit, në kundërshtim me logjikën e decentralizimit që, sipas saj, kërkohet nga partnerët europianë.
Pikëpyetje mbi konsultimin publik
Një tjetër pikë e fortë e kritikës ka të bëjë me procesin e konsultimit. Sipas pretendimeve të Boçit, dëgjesat publike kanë qenë formale dhe jo përfaqësuese, ndërsa numri i pjesëmarrësve i përmendur në draft nuk mjafton për ta paraqitur procesin si konsultim kombëtar real.
Opozita ngre gjithashtu dyshime se qëndrimet e qytetarëve nuk janë reflektuar në dokument dhe se kriteret e përdorura për të mbajtur ose shkrirë bashki janë zbatuar në mënyrë selektive. Kjo, sipas saj, e dobëson edhe më tej pretendimin e shumicës për një reformë të mbështetur mbi standarde objektive.
Kërkesë për referendum dhe thirrje kundër projektit
PD kërkon që ndryshimet territoriale të mos miratohen pa referendum, duke iu referuar nevojës për legjitimitet më të gjerë në një çështje që prek drejtpërdrejt organizimin e territorit dhe përfaqësimin vendor. Boçi argumenton se një vendim i tillë nuk duhet të kalojë thjesht me votat e shumicës parlamentare.
Retorika e opozitës ndaj draftit ka qenë e ashpër, duke e cilësuar atë një “thikë politike” ndaj territorit dhe qytetarëve. Përplasja tregon se reforma territoriale po hyn sërish në një zonë me kosto të lartë politike, ku mungesa e konsensusit rrezikon ta kthejë procesin në një betejë të pastër pushteti.
Deri tani, në qendër të debatit nuk është vetëm numri i bashkive që mund të mbeten, por edhe mënyra si po ndërtohet vetë vendimmarrja. Dhe pikërisht këtu po përqendrohet kundërshtimi i opozitës: te mungesa e një procesi që të duket realisht institucional, i matshëm dhe i besueshëm për publikun.