Një tjetër alarm po ngrihet për Amazonën. Sipas parashikimeve të cituara nga media ndërkombëtare dhe institucione meteorologjike në Brazil, një episod i fuqishëm i El Niño pritet të godasë kulmin në fund të vitit, pikërisht kur pylli tropikal hyn në fazën më të brishtë të sezonit të thatë.
Kulmi i El Niño pritet në muajt më kritikë
Sipas parashikimeve të cituara nga “The Guardian”, kulmi i fenomenit pritet mes tetorit dhe dhjetorit. Kjo është periudha kur lumenjtë e Amazonës zakonisht janë në nivelet më të ulëta, ndërsa bimësia mbetet më e ekspozuar ndaj mungesës së ujit.
Shkencëtarët paralajmërojnë se kombinimi i temperaturave të larta, reshjeve të pakta dhe kushteve të thata mund të rrisë ndjeshëm rrezikun e zjarreve dhe të thellojë dëmtimin e një ekosistemi që prej vitesh përballet me presion të vazhdueshëm.
Paralajmërimi për zjarre dhe dëme të reja në pyll
Sipas agjencisë meteorologjike braziliane, El Niño mund të vonojë fillimin e sezonit të shirave në Amazonë, të rrisë temperaturat dhe të ulë nivelin e lumenjve. Në praktikë, kjo do të thotë terren më i favorshëm për përhapjen e zjarreve.
Rreziku bëhet edhe më i madh sepse pylli është dëmtuar tashmë nga shpyllëzimi, zgjerimi i bujqësisë, minierat dhe ndikimet e ndryshimeve klimatike. Kjo e bën Amazonën më të prekshme përballë temperaturave ekstreme dhe periudhave të gjata pa reshje.
Pse shqetësimi është global, jo vetëm lokal
Amazona nuk është thjesht një pyll me rëndësi rajonale. Ajo luan rol kyç në rregullimin e klimës, ciklit të ujit dhe reshjeve në pjesë të mëdha të Amerikës së Jugut, ndërsa thith sasi të mëdha të dioksidit të karbonit.
Kur ky sistem dobësohet, pasojat nuk ndalen te kufijtë e Brazilit. Një thatësirë e zgjatur dhe zjarret e shumta mund të rëndojnë më tej krizën klimatike dhe të godasin ekuilibrat mjedisorë në shkallë shumë më të gjerë.
Pasojat mund të zgjasin edhe në 2027
Sipas ekspertëve të cituar në raportime, efektet e El Niño mund të mos kufizohen vetëm në muajt e fundit të vitit. Ndikimi i ngrohjes së oqeanit në klimën globale mund të shfaqet me vonesë, duke i shtyrë kushtet e vështira edhe gjatë vitit 2027.
Carlos Nobre, profesor në Universitetin e São Paulos dhe një nga studiuesit më të njohur të klimës në Brazil, ka paralajmëruar se Amazona duhet të përgatitet për një thatësirë të rëndë të paktën deri në fillim të vitit 2027.
Tre episode të forta të mëparshme të El Niño-s, në vitet 1997-98, 2015-16 dhe 2023-24, janë shoqëruar me thatësira të mëdha, rënie të niveleve të lumenjve, zjarre dhe dëme të konsiderueshme në ekosistem.
Goditje për komunitetet dhe prodhimin bujqësor
Komunitetet indigjene po përgatiten për një sezon të vështirë dhe në disa zona janë ngritur ekipe lokale për përballimin e zjarreve. Kjo tregon se frika për një përkeqësim të situatës nuk po trajtohet si skenar teorik.
Rreziku prek edhe ekonominë reale. Një thatësirë e zgjatur mund të godasë bujqësinë dhe blegtorinë, duke ulur cilësinë e kullotave, duke shtuar stresin nga nxehtësia te kafshët dhe duke krijuar mungesa uji. Sipas vlerësimeve të përmendura në raportime, shqetësim ka edhe për prodhimin e sojës dhe produkteve të tjera bujqësore.
Në të njëjtën linjë, OKB-ja ka paralajmëruar se ndikimet e El Niño-s mund të shtojnë pasigurinë ushqimore për miliona njerëz në botë.
Paralajmërimi për Amazonën vjen në një moment kur dëmet nga shpyllëzimi dhe kriza klimatike janë tashmë të dukshme, ndërsa një episod i ri i El Niño mund t’i shtyjë këto plagë edhe më thellë.
Nëse parashikimet konfirmohen, fundi i këtij viti dhe fillimi i 2027-s mund të kthehen në një test të rëndë jo vetëm për pyllin më të madh tropikal në botë, por edhe për sigurinë ushqimore dhe klimën në shkallë globale.