Përplasja mes SHBA-së dhe Iranit ka hyrë në një fazë edhe më të ndezur në planin retorik. Donald Trump deklaroi se synon ta shpallë Ngushticën e Hormuzit “territor të Shteteve të Bashkuara”, ndërsa kanalet diplomatike për të zhbllokuar krizën mbeten të ngrira dhe qarkullimi në këtë nyje strategjike mbetet nën tension.
Deklarata e Trump dhe pretendimi për kontroll mbi kalimin detar
Gjatë një fjalimi në një akademi policie në Long Island, New York, presidenti amerikan tha se “shumë shpejt” do ta caktojë Ngushticën e Hormuzit si territor amerikan.
Trump pretendoi gjithashtu se SHBA-ja ka vendosur një bllokadë dhe se asnjë anije nuk mund të kalojë nëpër këtë rrugë ujore pa miratimin e Washingtonit. Deklaratat vijnë në një moment kur tensioni ushtarak dhe diplomatik në rajon mbetet i lartë.
Në të njëjtën dalje, ai u shpreh se kjo do të ndodhë “pasi të përfundojmë mposhtjen e Iranit”, duke e paraqitur situatën sipas versionit të tij si një epërsi të qartë amerikane në konflikt.
Pse Hormuzi mbetet nyje kritike për ekonominë globale
Ngushtica e Hormuzit konsiderohet një nga korridoret detare më të rëndësishme në botë. Nëpër të kalon zakonisht rreth një e pesta e furnizimeve globale me naftë që transportohen nga deti.
Pikërisht për këtë arsye, çdo kufizim i lundrimit në këtë pikë shndërrohet menjëherë në kërcënim për tregjet ndërkombëtare të energjisë, zinxhirët e furnizimit dhe çmimet globale.
Negociatat të bllokuara, Irani nuk jep sinjal për tërheqje
Kriza po zhvillohet në një kohë kur negociatat mes palëve kanë ngecur. Sipas versionit të publikuar nga pala iraniane, Teherani ka refuzuar të rihapë plotësisht ngushticën, e cila mbetet pothuajse e mbyllur që nga nisja e konfliktit mes SHBA-së, Izraelit dhe Iranit.
Nënministri i Jashtëm iranian, Kazem Gharibabadi, reagoi në platformën X duke deklaruar se Irani nuk do të frikësohet nga kërcënimet apo demonstrimi i forcës amerikane. Sipas tij, vendimi për hapjen ose mbylljen e ngushticës i takon vetëm Iranit.
Mesazhe përmes ndërmjetësve, por jo negociata zyrtare
Edhe ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araqchi, tha se Teherani nuk ka marrë vendim për rifillimin e negociatave me Washingtonin.
Sipas tij, mesazhet e shkëmbyera përmes Katarit dhe Pakistanit nuk përbëjnë negociata zyrtare. Araqchi shtoi se kontaktet me Omanin janë përqendruar te përcaktimi i një rruge detare përmes Ngushticës së Hormuzit.
Po sipas zyrtarit iranian, SHBA-ja duhet të përmbushë disa kushte përpara se transporti detar të rikthehet normalisht, çka tregon se zhbllokimi i situatës mbetet ende larg.
Deklaratat maksimaliste nga Washingtoni dhe kundërpërgjigjja e menjëhershme nga Teherani po e shtyjnë krizën drejt një terreni edhe më të paqëndrueshëm.
Në qendër të përplasjes mbetet jo vetëm kontrolli politik dhe ushtarak, por edhe siguria e një korridori detar që prek drejtpërdrejt ekonominë globale.