Bllokada e Ngushticës së Hormuzit po godet edhe zinxhirët e furnizimit me plehra kimike, një zhvillim që rrezikon të shtojë trysninë mbi tregjet ndërkombëtare. Në këtë klimë tensioni, OKB-ja po kërkon të futet si lehtësuese në një korridor detar ku përplasen interesa ushtarake, politike dhe tregtare.
Propozimi i Guterres për anijet me plehra kimike
Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, Antonio Guterres, propozoi që organizata të marrë një rol në lehtësimin e transportit detar të plehrave kimikë, i cili është goditur nga bllokada në Hormuz.
Gjatë një konference për shtyp në Nju Jork, Guterres tha se synimi është ulja e rreziqeve të menjëhershme, mbështetja e një transporti më të koordinuar dhe më të parashikueshëm, si edhe krijimi i një klime minimale besimi për diplomaci dhe deeskalim.
Si do të funksiononte mekanizmi i OKB-së
Sipas propozimit të bërë publik, OKB-ja parashikon krijimin e një mekanizmi për regjistrimin dhe verifikimin e anijeve që transportojnë, të paktën në fazën fillestare, plehra kimike dhe produkte të ngjashme.
Kjo nismë do të plotësohej nga një mekanizëm parandalues incidentesh i udhëhequr nga Omani. Sipas versionit të paraqitur nga Guterres, mekanizmi nuk do të autorizonte kalimin përmes Ngushticës së Hormuzit dhe as nuk do të ndryshonte të drejtat apo detyrimet e shteteve sipas ligjit ndërkombëtar.
OKB kërkon rol neutral, por pa garanci pranimi
Guterres deklaroi se OKB-ja është e gatshme ta vërë në funksion këtë mekanizëm, por pranoi se kjo nuk do të thotë se të gjitha palët e përfshira do ta pranojnë.
Këtu qëndron edhe kufiri real i nismës: organizata mund të ofrojë një platformë lehtësuese, por jo të imponojë zgjidhje në një nga pikat më të ndjeshme të konfliktit në Lindjen e Mesme.
Hormuzi në qendër të përplasjes SHBA-Iran
Sipas zhvillimeve të raportuara, Irani mbylli Ngushticën e Hormuzit në hakmarrje për bombardimet SHBA-Izrael të territorit të tij më 28 shkurt, ngjarje që konsiderohet si shkaku i luftës aktuale në rajon.
Para konfliktit të armatosur, përmes kësaj rruge detare kalonte rreth një e pesta e hidrokarbureve të konsumuara në shkallë globale, çka e bën çdo bllokadë aty një goditje me pasoja shumë përtej rajonit.
Tarifa iraniane dhe deklaratat e Trump
Teherani ka bërë të ditur se synon të vazhdojë me vendosjen e tarifave për shërbimet ndaj anijeve që kalojnë në këtë zonë, një qasje që SHBA-të dhe disa shtete të rajonit e kundërshtojnë hapur.
Në anën tjetër, presidenti amerikan Donald Trump ka deklaruar se Uashingtoni ka “kontroll të plotë” të ngushticës dhe ka pretenduar se ajo do të bëhet “territor amerikan” pas luftës. Këto deklarata vetëm sa shtojnë paqartësinë mbi atë se kush kontrollon realisht një arterie jetike për tregtinë globale.
Për momentin, nisma e OKB-së mbetet një përpjekje për të ulur rrezikun në një korridor ku përplasja ushtarake dhe gjuha politike po diktojnë ritmin më shumë se diplomacia.
Nëse mekanizmi do të pranohet nga palët, mbetet e paqartë. Por ndikimi i krizës mbi transportin e plehrave kimike tregon se tensioni në Hormuz nuk prek vetëm energjinë, por edhe hallka të tjera kritike të ekonomisë ndërkombëtare.