Me Kupën e Botës 2026 në horizont, një artikull i gazetarit James Gheerbrant për “Times” ka rikthyer në vëmendje dy plagë të vjetra të futbollit brazilian: zemërimin për Botërorin e vitit 1978 dhe hijen e dyshimeve që ndoqi finalen e humbur ndaj Francës në vitin 1998. Bëhet fjalë për episode që, sipas rrëfimeve dhe debateve të kohës, ushqyen bindjen se pas humbjeve nuk fshihej vetëm fusha.
Zico dhe një kujtim që Brazili nuk e kapërceu kurrë
Në shkrimin e tij, Gheerbrant ndalet te Zico, legjenda braziliane që ende, sipas përshkrimit të autorit, e kujton me dhimbje episodin e Botërorit 1978 kundër Suedisë, kur arbitri uellsian Clive Thomas nuk i njohu një gol Brazilit.
Përtej këtij momenti, artikulli e lidh atë Botëror me një klimë më të gjerë mosbesimi. Sipas rrëfimit të sjellë nga “Times”, gjatë turneut u ngritën dyshime për rrethana tejet të diskutueshme dhe për ndeshje të trukuara, me referenca që çonin deri te ndërhyrja e diktatorit argjentinas Jorge Rafael Videla. Pretendime të tilla kanë mbetur pjesë e debatit historik, jo një e vërtetë e provuar përfundimisht në materialin burimor.
1998, kur Ronaldo u kthye nga yll në qendër të dyshimeve
Nëse Zico mbeti simboli i talentit pa Kupë Bote, Ronaldo e fitoi trofeun më vonë, por para kësaj u përball me një nga episodet më të errëta të karrierës së tij. Pas humbjes 3-0 ndaj Francës në finalen e Parisit, paraqitja e tij u konsiderua aq e pazakontë sa hapi menjëherë terren për aludime.
Sipas artikullit, fakti që Ronaldo ishte thuajse i padukshëm në fushë, ndonëse deri aty kishte qenë figura dominuese e Brazilit, bëri që në opinionin publik dhe politik të qarkullonin versione se diçka e rëndë kishte ndodhur pas kuintave. Këto dyshime nuk mbetën vetëm në kafenetë sportive, por kaluan edhe në nivel institucional.
Hetim parlamentar, akuza për korrupsion dhe hija e marrëveshjes me Nike
Deputeti i majtë Aldo Rebelo hodhi publikisht akuza të rënda për korrupsion ndaj Federatës Braziliane të Futbollit, duke e trajtuar humbjen si më shumë sesa një dështim sportiv. Pas kësaj, Asambleja Kombëtare ngriti një komision të posaçëm hetimor për të sqaruar çfarë kishte ndodhur realisht.
Sipas materialit burimor, rreth 125 persona u thirrën për të dëshmuar, mes tyre trajneri Mário Zagallo, João Havelange, Edmundo dhe vetë Ronaldo. Fakti që një finale futbolli prodhoi një hetim të tillë flet vetë për përmasën e mosbesimit që kishte shpërthyer në Brazil.
Në qendër të debatit u vu edhe kontrata gjigante mes CBF-së dhe Nike. Sipas kritikëve të asaj kohe, ishte e nevojshme të zbardheshin të gjitha detajet e kësaj marrëveshjeje, pasi aty kërkohej shpjegimi për raportin mes interesit sportiv dhe interesit komercial. Ishte pikërisht kjo përzierje që ushqeu dyshimet se kombëtarja mund të ishte trajtuar si produkt, jo si përfaqësuese kombëtare.
Teori konspirative apo skandal i pazbardhur?
Një nga versionet që qarkulloi pas finales së 12 korrikut 1998 ishte edhe më i rëndë: se lojtarë dhe drejtues mund të ishin paguar për t’ia lënë fitoren Francës. Sipas artikullit, në një mënyrë ose në një tjetër, gjithçka përfundonte sërish te figura e Ronaldos dhe paraqitja e tij e pashpjegueshme për publikun e kohës.
Megjithatë, hetimi i ngritur nuk prodhoi një përfundim që të mbyllte përfundimisht çështjen. Sipas materialit, komisioni nuk çoi askund, çka la pas një boshllëk tipik për skandalet që prodhojnë shumë zhurmë publike, por pak qartësi institucionale. Pikërisht ky boshllëk e ka mbajtur gjallë edhe sot narrativën mes teorisë konspirative dhe dyshimit të pambyllur.
Më shumë se dy dekada më pas, finalja e Botërorit 1998 mbetet një nga episodet ku sporti, politika dhe interesat komerciale u përzien në mënyrë të tillë sa versioni zyrtar nuk mjaftoi për të bindur të gjithë.
Rikthimi i kësaj historie nga “Times” nuk sjell prova të reja, por tregon se disa humbje nuk mbeten thjesht statistika: ato kthehen në plagë kombëtare dhe në pyetje që institucionet nuk arritën t’i mbyllin kurrë siç duhet.