Shtetet e Bashkuara kanë nisur rishikimin e paralajmëruar të pranisë së tyre ushtarake në Evropë, një lëvizje që po lexohet si presion i ri mbi aleatët e NATO-s për të mbajtur më shumë barrë në mbrojtjen e kontinentit. Deri tani, nga Uashingtoni ka më shumë mesazhe politike sesa detaje konkrete për çfarë mund të shkurtohet realisht.
Pentagoni konfirmon rishikimin, por pa sqaruar çfarë preket
Sipas deklaratave publike të Elbridge Colby, zyrtari i tretë më i lartë në Pentagon, bëhet fjalë për një “rishikim të vërtetë” të pranisë amerikane në Evropë. Në versionin zyrtar, ky proces synon të garantojë që NATO të veprojë më shpejt dhe që Evropa të marrë përgjegjësinë kryesore për mbrojtjen e saj konvencionale.
Megjithatë, Colby nuk ka dhënë hollësi për elementët konkretë që do të shqyrtohen. Kjo lë të hapur pyetjen kryesore: a kemi të bëjmë me një rivlerësim strategjik rutinë, apo me parapërgatitje për shkurtime reale të pranisë ushtarake amerikane në kontinent.
Presioni i administratës Trump ndaj aleatëve evropianë
Presidenti Donald Trump ka kritikuar prej kohësh vendet evropiane të NATO-s për shpenzime të ulëta në mbrojtje. Edhe pse disa shtete, përfshirë Gjermaninë, kanë rritur ndjeshëm buxhetet së fundmi, administrata amerikane duket se kërkon më shumë se kaq: një zhvendosje më të qartë të barrës së sigurisë drejt Evropës.
Ky qëndrim u artikulua më herët edhe nga Sekretari i Mbrojtjes, Pete Hegseth, i cili në qershor njoftoi në Bruksel se rivlerësimi i pranisë amerikane pritej të zgjaste rreth gjashtë muaj. Retorika e tij ishte e ashpër, duke e paraqitur NATO-n si një aleancë që, sipas tij, ka funksionuar për vite me radhë në mënyrë të pabalancuar në favor të Evropës.
Raporte për shkurtime të trupave dhe mjeteve ushtarake
Edhe pse vendimi final nuk është bërë publik, raportime mediatike të muajit qershor sugjeronin se në shqyrtim nuk është vetëm numri i trupave, por edhe reduktimi i avionëve luftarakë, dronëve, avionëve të furnizimit me karburant në ajër dhe njësive detare të stacionuara në Evropë.
Aktualisht, SHBA kanë rreth 80 mijë trupa në Evropë. Në pranverë, Trump dhe Hegseth kishin paralajmëruar tërheqje trupash amerikane, përfshirë nga Gjermania, një sinjal që kishte shkaktuar reagime të forta në komunitetet lokale që preken nga baza dhe prania ushtarake amerikane.
Gjermania në qendër të skenarëve kontradiktorë
Pikërisht Gjermania është përmendur si një nga vendet që mund të ndikohet më shumë. Në një fazë u raportua se të paktën 5 mijë ushtarë, nga rreth 39 mijë që janë të stacionuar aktualisht atje, mund të tërhiqeshin brenda gjashtë deri në dymbëdhjetë muajve.
Në të njëjtën linjë, Uashingtoni ka pezulluar edhe planet për vendosjen e raketave lundruese me rreze të gjatë në Gjermani. Kjo tregon se rishikimi nuk lidhet vetëm me koston apo shpërndarjen e trupave, por me një ripërcaktim më të gjerë të prioriteteve amerikane në siguri.
Fokusi amerikan zhvendoset te territori kombëtar dhe Kina
Sipas linjës së re strategjike të prezantuar nga administrata Trump në janar, SHBA duan të mbeten partnere të forta të NATO-s, por prioritetet kryesore vendosen te mbrojtja e territorit amerikan dhe frenimi i Kinës. Kjo e zhvendos Evropën më poshtë në hierarkinë e angazhimeve ushtarake amerikane.
Në këtë kontekst, kërkesa që aleatët evropianë të mbulojnë më shumë nga mbrojtja e tyre nuk paraqitet thjesht si debat financiar, por si pjesë e një riorientimi strategjik. Për vendet e NATO-s, dilema tani nuk është vetëm sa duhet të shpenzojnë, por sa mund të mbështeten realisht te garancitë amerikane në një moment tensioni.
Deklaratat e fundit nga Uashingtoni e bëjnë të qartë se marrëdhënia SHBA-NATO po hyn në një fazë më transaksionale, ku retorika për partneritet shoqërohet me kërkesa më të forta dhe me sinjale të prekshme për tkurrje të pranisë ushtarake.
Përtej formulimeve zyrtare, pyetja që mbetet është sa larg do të shkojë ky rishikim dhe nëse Evropa është realisht gati të mbajë peshën që SHBA po kërkojnë t’i transferojnë.