Shtetet e Bashkuara po hedhin një tjetër sinjal se prania e tyre ushtarake në Evropë nuk duhet marrë si e garantuar. Sipas deklaratave të bëra në takimin e ministrave të mbrojtjes të NATO-s në Bruksel, sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, ka vënë në lëvizje një rishikim gjashtëmujor të forcave amerikane, duke e lidhur hapur këtë proces me nivelin e angazhimit që tregojnë vendet aleate për mbrojtjen e përbashkët.
Rishikim 6-mujor për praninë ushtarake amerikane
Sipas versionit të bërë publik nga zyrtarët amerikanë, rishikimi pritet të vlerësojë se cilat vende kontribuojnë mjaftueshëm në sigurinë kolektive dhe cilat, sipas Uashingtonit, mbeten pas.
Hegseth deklaroi se disa vende “do të dështojnë” në këtë test, ndërsa të tjera do ta kalojnë. Mesazhi politik ishte i qartë: administrata amerikane po shton presionin ndaj aleatëve që, sipas saj, kanë përfituar prej vitesh nga mbështetja ushtarake e SHBA-së pa mbajtur barrën që u takon.
Presion i ri ndaj aleatëve për shpenzimet e mbrojtjes
Administrata amerikane po kërkon që vendet e NATO-s të çojnë shpenzimet e mbrojtjes në 5 për qind të Prodhimit të Brendshëm Bruto. Sipas planit të paraqitur, 3.5 për qind do të shkonin për mbrojtjen bazë dhe 1.5 për qind për infrastrukturën e lidhur me sigurinë.
Hegseth e lidhi edhe kontributin amerikan në kuotat e NATO-s me gatishmërinë e vendeve të tjera për të arritur këto objektiva. Sipas tij, disa nga ekonomitë më të mëdha të aleancës ende nuk po tregojnë urgjencën që kërkon situata.
Reduktimi në strukturat e NATO-s, por pa detaje të plota
Njoftimi vjen pasi SHBA-ja ka vendosur të ulë angazhimet e saj në Modelin e Forcës së NATO-s, struktura e gatishmërisë së lartë ushtarake brenda aleancës.
Megjithatë, deri tani nuk janë bërë publike detaje të plota për shkurtime konkrete. Sipas informacionit të deritanishëm, reduktimet mund të prekin kapacitete ajrore dhe detare, por pa një pasqyrë të qartë mbi shtrirjen reale të tyre.
Përplasje edhe për kufizimet ndaj mbështetjes amerikane
Hegseth kritikoi edhe disa shtete anëtare që, sipas tij, kanë vendosur kufizime në mbështetjen për forcat amerikane gjatë konfliktit me Iranin.
Ai e paraqiti këtë qasje si pjesë të një formule që e quajti “NATO 3.0”, një nismë që, sipas SHBA-së, synon t’i japë Evropës një rol më të madh në garantimin e sigurisë së vet.
NATO thotë se Evropa po rrit fondet
Nga ana tjetër, sekretari i përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, tha se vendet evropiane kanë rritur shpenzimet e mbrojtjes me 90 miliardë euro gjatë vitit të fundit.
Sipas Rutte, kjo përkthehet në një rritje prej afro 20 për qind dhe tregon se aleatët evropianë po përpiqen të kompensojnë gradualisht reduktimet e angazhimeve amerikane. Mbetet për t’u parë nëse kjo do të mjaftojë përballë standardeve të reja që po vendos Uashingtoni.
Sinjali që vjen nga Uashingtoni është më shumë se teknik: ai prek drejtpërdrejt balancën e sigurisë në Evropë dhe raportin e forcës brenda NATO-s.
Për momentin, administrata amerikane ka shpallur linjën e ashpër politike, por jo të gjitha kartat. Detajet mbi shkurtimet dhe pasojat konkrete për aleatët mbeten ende të paqarta.