Qeveria po sinjalizon një kthesë në mënyrën si do të ushtrohen kontrollet ndaj bizneseve. Sipas deklaratës së Edi Ramës, nuk do të ketë më inspektime rutinë pa paralajmërim, ndërsa gjoba nuk duhet të përdoret si mjeti i parë i shtetit ndaj sipërmarrësve.
Çfarë njoftoi Rama pas takimit
Deklarata erdhi pas një takimi me ministren e Ekonomisë dhe Inovacionit, Delina Ibrahimaj, dhe Inspektorin e Përgjithshëm, Dashnor Sula. Sipas versionit të kryeministrit, mënyra e kryerjes së inspektimeve do të ndryshojë, me theks te orientimi i subjekteve dhe jo te ndëshkimi i menjëhershëm.
Rama kërkoi që inspektorët të mos paraqiten te bizneset me logjikën e evidentimit të shkeljes për gjobë, por me synimin për të ndihmuar në korrigjimin e problemeve dhe përmbushjen e standardeve. Kjo është paraqitur nga qeveria si një qasje më bashkëpunuese mes administratës dhe sipërmarrjes.
Pa kontrolle pa paralajmërim
Pika më e fortë e njoftimit ishte ndalimi i kontrolleve pa lajmërim paraprak për inspektimet rutinë. Sipas Ramës, çdo kontroll i tillë duhet të kalojë një “test besimi”, ndërsa bizneset u ftuan të denoncojnë te Inspektori i Përgjithshëm çdo rast kur inspektorët paraqiten pa paralajmërim për kontrolle që nuk lidhen me emergjenca apo raste të jashtëzakonshme.
Mesazhi i kryeministrit synon të zbusë perceptimin se inspektimi përdoret si presion mbi tatimpaguesit. Megjithatë, mbetet për t’u parë se si do të zbatohet kjo në praktikë dhe nëse administrata e inspektimeve do ta ndryshojë realisht sjelljen në terren.
Gjoba, sipas qeverisë, jo më mjeti i parë
Rama deklaroi se gjoba duhet të jetë “arma e fundit, jo e para”, duke e paraqitur si masë që nuk duhet të përdoret si shantazh ndaj sipërmarrësve. Në thelb, qeveria po pranon publikisht një problem që bizneset e kanë ngritur prej kohësh: përdorimin e kontrolleve dhe penaliteteve si instrument presioni.
Nëse ky standard do të zbatohet njësoj për të gjithë, kjo do të varet jo nga deklaratat politike, por nga mënyra si do të dokumentohen inspektimet, si do të trajtohen ankesat dhe sa hapësirë reale do t’u jepet bizneseve për të korrigjuar shkeljet para se të ndëshkohen.
Kamera trupi dhe uniformë për inspektorët
Një tjetër masë e paralajmëruar është pajisja e inspektorëve me kamera inteligjente trupi dhe uniformë, me argumentin se çdo veprim i tyre duhet të jetë i mbikëqyrur. Sipas Ramës, kjo do të shtrihet së shpejti te çdo inspektor që paraqitet në emër të shtetit te dera e një tatimpaguesi.
Qeveria e paraqet këtë si mjet transparence dhe kontrolli mbi administratën. Por efekti real i kësaj mase do të varet nga rregullat e përdorimit të pamjeve, mënyra e ruajtjes së tyre dhe nga fakti nëse ato do të shërbejnë vërtet për llogaridhënie, apo vetëm si një njoftim i radhës pa mekanizma të qartë zbatimi.
Deklaratat e kryeministrit vendosin një standard të ri në letër për raportin mes shtetit dhe biznesit, por prova do të jetë te zbatimi. Për sipërmarrësit, çështja kryesore mbetet nëse fundi i kontrolleve surprizë dhe përdorimi i kufizuar i gjobave do të kthehen në praktikë të përditshme, apo do të mbeten vetëm orientim politik.