Triumfi elektoral i AfD-së në Saksoni-Anhalt nuk e ka zgjidhur pushtetin, por e ka bërë krizën politike edhe më të dukshme. Partia e ekstremit të djathtë doli shumë përpara rivalëve me rreth 44% të votave, por mbeti nën pragun e shumicës absolute, duke hapur një betejë të ndërlikuar për qeverinë rajonale dhe duke e vënë CDU-në përballë zgjedhjeve që deri dje i konsideronte të papranueshme.
Fitore e thellë për AfD, por jo e mjaftueshme për të qeverisur e vetme
Sipas projeksioneve dhe rezultateve të raportuara pas votimit, AfD siguroi rreth 44.5% të votave në zgjedhjet rajonale në Saksoni-Anhalt, më shumë se dyfishi i rezultatit të saj në vitin 2021.
Në parlamentin rajonal, kjo përkthehet në 39 nga 83 mandate. Për shumicën absolute duhen 42, çka do të thotë se, pavarësisht fitores së madhe, partia nuk mund ta formojë e vetme qeverinë.
Pjesëmarrja mbi 76% tregon shkallën e lartë të polarizimit në këtë garë, ku vota duket se ka shkuar më shumë drejt blloqeve të forta sesa drejt qendrës tradicionale politike.
CDU bie fort, aritmetika parlamentare bëhet më e vështirë
CDU pësoi një rënie të fortë, duke zbritur në rreth 17-18%, nga 37.1% që kishte marrë në zgjedhjet e mëparshme. SPD, të Gjelbrit dhe e Majta morën rreth 9% secila, ndërsa BSW kaloi pragun dhe hyn në parlament me katër deputetë.
Koalicioni aktual CDU-SPD-FDP nuk mund të vazhdojë, pasi FDP mbeti jashtë parlamentit. Edhe një formulë me CDU, SPD dhe të Gjelbrit nuk prodhon shumicë.
Madje, edhe nëse kësaj skeme do t’i shtohej e Majta, katër partitë do të arrinin vetëm 40 mandate, dy më pak nga sa nevojiten për të kontrolluar shumicën parlamentare.
BSW kthehet në nyjën e re të pushtetit
Në planin numerik, një marrëveshje mes AfD-së dhe BSW-së do të jepte 43 mandate, pra shumicën e nevojshme për qeverisje. Por nga ana politike, kjo mbetet larg të qenit një formulë e sigurt.
Mes dy partive ka dallime të thella, edhe pse në disa çështje, sidomos ndaj Rusisë dhe luftës në Ukrainë, janë vërejtur qëndrime të afërta. Deri tani, drejtuesit e BSW-së kanë shmangur angazhimin për një koalicion formal me AfD-në, ndërsa kanë lënë hapur vetëm bashkëpunime rast pas rasti.
Nga ana e AfD-së, lideri rajonal Ulrich Sigmund ka sinjalizuar se partia nuk synon të zbusë vijat e saj kryesore vetëm për të siguruar partnerë, duke përmendur edhe mundësinë e zgjedhjeve të reja nëse bllokada vazhdon.
“Brandmauer” nën provë, Merz përballet me pasoja politike
Presioni më i madh bie mbi CDU-në. Një koalicion me AfD-në do të siguronte 55 mandate dhe një shumicë të rehatshme, por do të përmbyste të ashtuquajturin “Brandmauer”, vijën politike të partive tradicionale gjermane për të mos bashkëpunuar me AfD-në.
CDU ka gjithashtu një rezolutë që ndalon bashkëpunimin si me AfD-në, ashtu edhe me të Majtën. Kjo e ngushton manovrën politike të partisë dhe e shtyn drejt skenarëve të paqëndrueshëm, si një qeveri minoritare që do të mbijetonte me mbështetje të pjesshme nga raste në rast.
Humbja në Saksoni-Anhalt ka hapur edhe një tjetër front: pozicionin e Friedrich Merz. Brenda CDU-së janë shtuar debatet për drejtimin e partisë dhe për aftësinë e tij për ta çuar formacionin drejt zgjedhjeve të ardhshme federale, edhe pse drejtues të bllokut CDU/CSU kanë përjashtuar publikisht skenarin e dorëheqjes së kancelarit.
Jehonë ndërkombëtare dhe sinjal për zgjedhjet e radhës
Rezultati ka prodhuar reagime edhe jashtë Gjermanisë. Donald Trump e komentoi në rrjetet sociale, ndërsa Elon Musk përgëzoi Alice Weidel dhe AfD-në. Në kahun tjetër, kryeministri polak Donald Tusk dhe zyrtarë të tjerë evropianë e kanë parë rezultatin si alarm politik.
Nga Austria, lideri i FPÖ-së Herbert Kickl e përshëndeti rezultatin, duke e paraqitur si rrëzim të barrierave politike ndaj AfD-së.
Pesha e këtij votimi nuk mbetet vetëm në nivel rajonal. Me zgjedhjet e 20 shtatorit në Mecklenburg-Pomeraninë Perëndimore dhe në Berlin, ku AfD po shfaq po ashtu forcë, Saksoni-Anhalt shihet si një test serioz për ekuilibrat e ardhshëm të politikës gjermane.
AfD është më afër se kurrë hyrjes në qeverisjen e një landi gjerman, por ende pa partner të sigurt. Pikërisht ky kontrast mes fitores elektorale dhe pamundësisë për ta kthyer menjëherë atë në pushtet e ka futur sistemin politik gjerman në një fazë tensioni të ri.
Për CDU-në, dilema nuk është vetëm matematikë mandatesh. Është një provë politike që prek kufijtë që i ka vendosur vetes, ndërsa për Merz kjo humbje po kthehet në një test të drejtpërdrejtë lidershipi.