Një emër që vinte nga e kaluara politike e PDK-së u bë zgjidhja që i dha fund ngërçit institucional në Kosovë. Justina Shiroka Pula u votua presidente pas një marrëveshjeje të minutës së fundit mes Lëvizjes Vetëvendosje dhe Partisë Demokratike të Kosovës, dy forca që për vite janë paraqitur si kundërshtare të papajtueshme.
Kompromisi që shmangu zgjedhjet e reja
Marrëveshja u arrit në orët e fundit të afatit kushtetues, në një moment kur moszgjedhja e presidentit mund ta shtynte vendin drejt zgjedhjeve të reja parlamentare, të katërtat në më pak se dy vjet.
Në fund, Shiroka Pula mori 81 vota për presidente, ndërsa ndryshimet në Ligjin për Dhomat e Specializuara të Kosovës u miratuan me 88 vota. Përtej gjuhës së suksesit që përdorën palët, bilanci politik është i qartë: LVV shmangu koston e një tjetër procesi zgjedhor, ndërsa PDK mori mbështetjen që kërkonte për ndryshimet ligjore.
Jashtë Kuvendit, atmosfera ishte e ndezur. Protestuesit kërkonin ndryshimin e ligjit që rregullon funksionimin e Gjykatës Speciale, ndërsa tensionet kishin ardhur pas përleshjeve me policinë, ku pati përdorim të gazit lotsjellës dhe topave të ujit, ndërsa nga protestuesit u hodhën gurë dhe mjete piroteknike.
Si ndryshoi emri i kandidatit brenda pak orësh
Përplasja politike nuk u zhduk as në momentin e negociatave. Albin Kurti akuzonte PDK-në se nuk pranonte takim për marrëveshje, ndërsa Bedri Hamza jepte një version tjetër, duke lënë të kuptohej se problemi ishte lëvizja e vazhdueshme e qëndrimeve.
Brenda pak më shumë se tetë orësh, Kurti doli tri herë para mediave me formula të ndryshme. Fillimisht propozoi Bekim Sejdiun, më pas Glauk Konjufcën ose Feride Rushitin, duke e lidhur çdo herë çështjen e presidentit me votat për ndryshimet në Ligjin për Specialen.
Vetëm në paraqitjen e tretë doli emri i Justina Shiroka Pulës. PDK e pranoi menjëherë si emër të pranueshëm dhe brenda minutash përfaqësuesit e dy partive shtrënguan duart, duke mbyllur një proces që deri pak çaste më parë dukej i bllokuar.
Pse ishte e pranueshme për të dyja palët
Justina Shiroka Pula nuk është figurë e panjohur në politikën kosovare. Ajo ka qenë ministre e Energjisë dhe Minierave në qeverisjen e Hashim Thaçit nga viti 2008 deri më 2011 dhe më pas deputete e PDK-së deri në vitin 2014.
Megjithatë, prej më shumë se 12 vitesh ajo ishte larg politikës aktive. Pas largimit nga Kuvendi, iu rikthye angazhimit akademik si profesoreshë e ekonomisë dhe më pas mori rol drejtues në Akademinë e Shkencave dhe të Arteve të Kosovës, ku në fund të vitit 2025 u bë gruaja e parë në krye të institucionit.
Ky distancim nga politika aktive duket se e bëri më të lehtë pranimin e saj si figurë kompromisi. Sipas zërave që komentuan zhvillimin, pesha e profilit akademik dhe jo vetëm e së kaluarës partiake ndikoi në pranueshmërinë e saj si kandidate konsensuale.
Marrëveshje taktike, jo domosdoshmërisht afrim politik
Edhe pse marrëveshja u paraqit nga palët si zgjidhje institucionale, zhvillimet tregojnë më shumë një përputhje interesi sesa një afrim real mes LVV-së dhe PDK-së. Të dyja palët kishin nevoja konkrete dhe afati i ngushtë i detyroi të lëvizin.
Sipas përfaqësuesve të LVV-së, shmangia e zgjedhjeve të reja ishte pjesë e llogaritjes politike. Po ashtu, nga i njëjti kamp u shpreh skepticizëm nëse ndryshimet në Ligjin për Specialen do të kenë realisht ndikim në çështjet që lidhen me ish-krerët e UÇK-së.
Kjo e bën kompromisin më shumë një transaksion politik të momentit sesa shenjë të një normalizimi të marrëdhënieve mes dy kampeve. Në planin publik, antagonizmi mbetet i fortë; në planin praktik, palët treguan se mund të bashkëpunojnë kur interesi përputhet.
Çfarë pritet nga mandati i presidentes së re
Pas betimit në minutat e para të 7 tetorit, Shiroka Pula deklaroi se do të jetë presidente e të gjithë qytetarëve dhe se do të punojë për unitet, drejtësi, zhvillim dhe forcim institucionesh. Kjo mbetet tashmë prova kryesore e mandatit të saj: nëse do të mund të qëndrojë realisht mbi palët që e votuan.
Vizitat e para pas marrjes së detyrës në Prekaz, te varri i Ibrahim Rugovës dhe te ai i Adem Demaçit sollën një mesazh simbolik balancimi mes traditave të ndryshme politike e shtetformuese të Kosovës.
Por sfida reale do të jetë më pak ceremoniale dhe më shumë institucionale. Kushtetuta i jep presidentit rol përfaqësues dhe përgjegjësi për funksionimin kushtetues të institucioneve, ndërsa klima e polarizuar politike pritet ta testojë shpejt pavarësinë e presidentes së re.
Zgjedhja e Justina Shiroka Pulës i dha Kosovës një presidente dhe i shmangu sistemit një tjetër përplasje zgjedhore, por la pas edhe pyetje të hapura për mënyrën si u ndërtua ky kompromis.
Për momentin, më shumë se një afrim mes rivalësh, ky zhvillim ngjan si produkt i një nevoje të ndërsjellë politike në një nga çastet më të ngarkuara të skenës institucionale në Prishtinë.