Projektbuxheti i vitit 2027 ka sjellë përplasje në Komisionin e Ekonomisë, ku paralajmërimet e Bankës së Shqipërisë për pensionet, borxhin dhe menaxhimin e shpenzimeve publike u përzien me kritikat e opozitës për taksat, mungesën e mbështetjes ndaj prodhimit dhe varësinë e ekonomisë nga ndërtimi.
Banka sheh kurs konsolidues, por ngre flamuj të kuq
Në vlerësimin e paraqitur në komision, zv.guvernatorja e dytë e Bankës së Shqipërisë, Natasha Ahmetaj, tha se projektbuxheti 2027 ruan një kah konsolidues, me deficit në nivelin 2.3% të Prodhimit të Brendshëm Bruto dhe investime publike sa 6.8% e PBB-së.
Por krahas këtij vlerësimi, institucioni kërkoi kujdes më të madh për qëndrueshmërinë e skemës së pensioneve, administrimin e borxhit dhe përdorimin me efikasitet të parave publike. Sipas Bankës së Shqipërisë, shpenzimet buxhetore dhe sidomos investimet duhen planifikuar e realizuar më njëtrajtshëm gjatë vitit, në mënyrë që të shmangen luhatjet e forta të likuiditetit dhe të kërkesës agregate.
Presioni mbi pensionet dhe financat publike
Banka e Shqipërisë sinjalizoi se skemat e sigurimeve shoqërore dhe shëndetësore vazhdojnë të kërkojnë mbështetje të konsiderueshme nga buxheti i shtetit. Sipas saj, plakja e popullsisë, emigracioni dhe rënia e popullsisë në moshë pune pritet të rrisin më tej presionin mbi këto skema.
Në këtë linjë, Ahmetaj theksoi rëndësinë e vijimit të reformave dhe forcimit të mekanizmave për identifikimin, vlerësimin dhe administrimin e rreziqeve fiskale, në një mjedis që, sipas bankës qendrore, mbetet i ngarkuar me pasiguri dhe rreziqe të shtuara.
Opozita sulmon paketën fiskale dhe mungesën e frymëmarrjes për prodhimin
Pas prezantimit të opinionit, debati politik u zhvendos te efektet që paketa e re fiskale mund të ketë mbi klimën e biznesit dhe investimet. Deputetët e opozitës kërkuan më shumë sqarime për taksimin e dividendit, pragun e TVSH-së dhe mungesën e mbështetjes për sektorët prodhues.
Deputeti i PD-së Eno Bozdo kundërshtoi ashpër orientimin e paketës, duke pretenduar se rritja e barrës fiskale u heq bizneseve hapësirën për investim dhe nuk i jep përgjigje emigracionit, sidomos në zonat rurale. Ai ngriti gjithashtu shqetësimin se ekonomia po mbetet te 'tulla e llaçi', në vend që të mbështeten sektorët që prodhojnë.
Në të njëjtën vijë, opozita argumentoi se kundërshtimet e shoqatave të biznesit ndaj paketës fiskale nuk janë të rastësishme dhe se Shqipëria është në garë për tërheqjen e investimeve të huaja, çka e bën edhe më të ndjeshme çështjen e politikave tatimore.
Rritja ekonomike te ndërtimi, pikëpyetje edhe për pastrimin e parave
Jorida Tabaku kërkoi sqarime mbi burimet e rritjes ekonomike dhe shpërndarjen e tyre, duke ngritur shqetësimin se mbështetja te vetëm pak sektorë mund të jetë e paqëndrueshme. Ajo vuri theksin te përqendrimi i rritjes te ndërtimi dhe kërkoi përgjigje më të plota edhe për financimin e këtij sektori.
Deputetja e opozitës e lidhi këtë diskutim edhe me dyshimet për pastrimin e parave, duke kërkuar një qëndrim më shterues nga Banka e Shqipërisë për këtë ekspozim.
Nga ana e saj, Ahmetaj tha se financimi bankar për sektorin e ndërtimit është në parametra të shëndetshëm, por pranoi se baza e rritjes ekonomike duhet të jetë më e gjerë. Ajo shtoi se edhe bujqësia kërkon vëmendje, ndërsa theksoi se lëvizjet në TVSH do të varen edhe nga efikasiteti i administratës tatimore dhe nivelit të kontrollit.
Banka distancohet nga hartimi i politikave
Në fund të debatit, zv.guvernatorja nënvizoi se roli i Bankës së Shqipërisë në këtë proces kufizohet te dhënia e opinionit për projektbuxhetin dhe jo te zëvendësimi i Ministrisë së Financave në hartimin e politikave fiskale.
Kjo distancë institucionale nuk e zbehu debatin në komision, ku projektbuxheti 2027 u vu përballë pyetjeve mbi qëndrueshmërinë e pensioneve, përdorimin e parave publike, barrën mbi biznesin dhe modelin e rritjes që po ndjek ekonomia shqiptare.
Mes vlerësimit teknik të bankës qendrore dhe kundërshtimeve politike për paketën fiskale, projektbuxheti 2027 del në skenë me disa sinjale të qarta alarmi: pensionet nën presion, borxh që kërkon menaxhim më të kujdesshëm dhe një ekonomi që vazhdon të ngrejë pikëpyetje për varësinë nga ndërtimi.
Pikërisht te këto nyje pritet të përqendrohet edhe përballja politike e javëve në vijim për një nga dokumentet më të rëndësishme financiare të vitit.