Një tjetër sinjal alarmi për sigurinë ushqimore në Shqipëri vjen nga katër fletë-analiza të datave 27-29 tetor, të cilat tregojnë se në qumështin e marrë nga ferma shqiptare janë konstatuar nivele të aflatoksinës M1 disa herë mbi kufirin maksimal të lejuar nga Bashkimi Europian. Të dhënat ngrenë sërish dyshime të forta për efektivitetin e kontrolleve në zinxhirin e prodhimit dhe tregtimit të bulmetit.
Katër analiza me tejkalime të ndjeshme
Sipas rezultateve të publikuara, kufiri maksimal i lejuar nga BE-ja për aflatoksinën M1 në qumësht është 0,050 ppb për litër. Në një nga analizat, niveli rezulton 0,154 ppb, ose 208% mbi normën e lejuar.
Në një tjetër rast, tejkalimi raportohet me 128%, ndërsa në analizat e tjera kufiri rezulton i kaluar me 106% dhe 104%. Shifrat sugjerojnë se problemi nuk kufizohet te një rast i izoluar, por mund të prekë hallka të ndryshme të furnizimit me qumësht.
Ekspertët flasin për rrezik real për konsumatorin
Eksperti i sigurisë ushqimore Kapllan Sulja paralajmëron se rritja disa fish e nivelit të aflatoksinës përkthehet në rrezik të shtuar për konsumatorin. Sipas tij, aflatoksina M1 është e klasifikuar si kancerogjene dhe prek kryesisht mëlçinë.
Ky vlerësim e zhvendos debatin përtej shifrave laboratorike: bëhet fjalë për një substancë që, nëse hyn në treg pa u ndalur në kohë, përfundon drejtpërdrejt te konsumatori përmes qumështit dhe nënprodukteve të tij.
Pikëpyetje për rolin e AKU-së dhe zinxhirin e kontrollit
Sipas ekspertëve, problemi nuk ndalet te ferma. Nëse qumështi i kontaminuar nuk bllokohet që në burim, ai mund të qarkullojë përmes shitjes ambulante, baxhove të vogla dhe deri te fabrikat e përpunimit, ku përdoret për prodhime të ndryshme bulmeti.
Ana Vuksani, eksperte e sigurisë ushqimore, e lidh çështjen edhe me gjetje të auditimit të KLSH-së, duke theksuar se 64% e importuesve, përpunuesve dhe tregtuesve të drithërave dhe miellit nuk janë kontrolluar në pesë vitet e fundit. Sipas saj, ndotja mund të nisë që te ushqimi i kafshëve dhe më pas të kalojë në qumësht e në produktet e tjera si gjalpi, kosi dhe djathi.
Bllokimi i produktit dhe mungesa e gjurmueshmërisë
Ekspertët argumentojnë se qumështi me aflatoksinë nuk duhet të lejohet të dalë në treg, por të bllokohet dhe të asgjësohet. Sipas tyre, ndërhyrja duhet të nisë nga kontrolli laboratorik i çdo ngarkese misri për ushqim kafshësh dhe të vijojë me inspektime në ferma, tregje dhe fabrika përpunimi.
Një tjetër problem i ngritur është mungesa e gjurmueshmërisë nga ferma në tavolinë. Sipas këtij vlerësimi, kjo është edhe një nga arsyet pse Shqipëria nuk arrin të eksportojë produkte me origjinë shtazore drejt tregut europian.
Rasti nxjerr në pah jo vetëm rrezikun për konsumatorin, por edhe boshllëqet e vjetra në kontrollin e sigurisë ushqimore.
Kur analiza të tilla dalin me tejkalime kaq të larta, përgjegjësia nuk mund të mbetet vetëm te fermeri apo tregtari i fundit: barra bie mbi institucionet që kanë për detyrë të ndalojnë produktin përpara se të mbërrijë në tryezë.