Europa po shtyn sërish për më shumë pavarësi në hapësirë. Në Paris, Emmanuel Macron kërkoi një program europian për fluturime me ekuipazh brenda dhjetë vitesh, duke pranuar njëkohësisht se ambicia vjen me një faturë të lartë dhe me një program që mbetet i brishtë.
Thirrje për autonomi europiane në hapësirë
Në samitin ndërkombëtar të hapësirës në Paris, presidenti francez tha se Europa duhet të forcojë autonominë në një sektor që po trajtohet gjithnjë e më shumë si strategjik.
Sipas deklarimeve të Macron, synimi është që kontinenti të mos mbetet vetëm përdorues i kapaciteteve të të tjerëve, por të ndërtojë një linjë të vetën për misione me astronautë.
Objektiva të ndara në tre faza
Plani i paraqitur publikisht vendos disa afate të qarta. Brenda dy vjetësh, kapsula europiane e transportit “Nyx” synohet të lidhet me Stacionin Ndërkombëtar Hapësinor.
Brenda pesë vjetësh, moduli “Argonaut” parashikohet të ulet në Hënë. Hapi më ambicioz, sipas këtij vizioni, është që brenda dhjetë vjetësh një kapsulë europiane me astronautë të niset nga baza e Kourou-s në Guajanën Franceze.
Kosto e lartë dhe varësi që kërkon të zëvendësohet
Macron pranoi se programi europian i hapësirës mbetet i brishtë dhe kërkon më shumë investime, çka e vendos debatin jo vetëm te ambicia teknologjike, por edhe te gatishmëria e vendeve anëtare për të paguar faturën.
Drejtori i Agjencisë Europiane të Hapësirës, Josef Aschbacher, vlerëson se projekti kërkon rreth 1 miliard euro investime çdo vit. Sipas tij, alternativa e blerjes së fluturimeve nga operatorë të huaj do t’i kushtonte Europës 5 miliardë euro gjatë dekadës së ardhshme.
Vendimi kalon te vendet anëtare
Pavarësisht tonit ambicioz të nismës, hapat konkretë nuk varen vetëm nga Parisi. Vendet anëtare të Agjencisë Europiane të Hapësirës pritet të vendosin për vijimin e projektit në takimin ministror të dhjetorit.
Kjo do të tregojë nëse thirrja politike për “autonomi” do të kthehet në financim dhe afate detyruese, apo do të mbetet një tjetër objektiv i madh europian i varur nga kompromiset mes qeverive.
Debati tashmë nuk është vetëm teknik. Ai lidhet me mënyrën se si Europa zgjedh të investojë në sektorë strategjikë, në një kohë kur konkurrenca globale për hapësirën po bëhet më e ashpër dhe më e kushtueshme.
Për momentin, nisma e Macron mbetet një kërkesë politike me objektiva të qarta në letër, por me vendime financiare e institucionale ende të hapura.