Një tjetër sinjal alarmi për sigurinë ushqimore dhe kontrollin e eksporteve bujqësore vjen nga Kroacia, e cila ka asgjësuar brenda 72 orëve ngarkesën e tretë me speca nga Shqipëria. Rasti po shton pikëpyetjet për kontrollin në terren dhe për rolin e institucioneve përgjegjëse, ndërsa pasojat po bien mbi fermerët që po shesin me humbje.
Ngarkesa e tretë e bllokuar brenda pak ditësh
Sipas njoftimit në sistemin europian RASFF, ngarkesa e fundit e asgjësuar arrinte në 12 tonë e 320 kilogramë speca. Produkti rezulton të jetë prodhuar në Poshnje të Beratit.
Autoritetet kroate kanë ndërhyrë pas konstatimit të pranisë së lartë të pesticideve, në një episod që vjen pas dy rasteve të tjera të ngjashme në një interval shumë të shkurtër kohor. Kjo po thellon dyshimet mbi filtrat që duhet të funksionojnë përpara se mallrat bujqësore të nisen drejt tregjeve të BE-së.
Çfarë u gjet te specat
Në njoftim përmenden dy lloje kimikatesh, acetamiprid dhe flonicamid, preparate bujqësore që përdoren kundër insekteve dëmtuese. Këto substanca janë pjesë e produkteve për mbrojtjen e bimëve, por problemi, sipas versionit të raportuar, lidhet me tejkalimin e sasisë së përdorur.
Pikërisht këtu ngrihet problemi kryesor: jo vetëm përdorimi i pesticideve, por mungesa e kontrollit efektiv mbi dozimin dhe mbi respektimin e standardeve para se prodhimi të dalë në tregun e eksportit.
Kritika për kontrollet e Ministrisë së Bujqësisë
Eksperti i bujqësisë Ndoc Fasllia ka ngritur shqetësimin se alarmi për pesticide në prodhimet shqiptare po vjen rregullisht nga shtetet pritëse, ndërsa kontrolli duhej të ndalej që në fushë nga strukturat përgjegjëse të Ministrisë së Bujqësisë.
Ai theksoi se në terren ushtrohen shumë pak kontrolle rutinë dhe se reagimi shpesh vjen vetëm pasi çështja bëhet publike ose kur bizneset kryejnë vetëkontrolle. Sipas tij, kontrollet e zakonshme direkte te prodhuesit duhet të jenë pjesë e planit vjetor institucional, jo një lëvizje e vonuar pasi dëmi është bërë.
Fermerët e Myzeqesë po paguajnë faturën
Pasoja më e menjëhershme po ndihet në treg. Sipas Fasllisë, kthimi i një ose dy kamionëve mund të mos përbëjë problem të madh për një tregtar, por efekti real përhapet te 1000 deri në 2000 fermerë në Myzeqe.
Ai shprehet se çmimi i specit ka rënë nga 95 lekë që ishte një javë më parë, në 35 lekë aktualisht. Kjo do të thotë se shumë fermerë po shesin nën kosto, ndërsa dëmi i shkaktuar nga një prodhim jashtë standardit po godet edhe ata që pretendohet se kanë prodhuar me cilësi.
Rrezik për eksportet dhe përgjegjësi në zinxhir
Rasti rrezikon të dëmtojë më tej besimin e tregjeve europiane ndaj prodhimeve shqiptare. Sipas të dhënave të bëra publike, Kroacia ka vendosur që asnjë prodhim nga Shqipëria të mos kalojë kufirin pa iu nënshtruar më parë testeve laboratorike.
Eksperti argumenton se përgjegjësia nuk mbetet vetëm te fermeri që prodhon me standard të dobët, por shtrihet edhe te grumbulluesit dhe eksportuesit. Sipas tij, analiza laboratorike e ngarkesës para eksportit do të shmangte jo vetëm kthimin e mallrave, por edhe dëmtimin e imazhit të prodhuesve vendas.
Rasti i tretë brenda 72 orëve e bën më të vështirë justifikimin me gabime të izoluara. Kur sinjali i rrezikut vjen nga jashtë dhe jo nga kontrolli vendas, problemi nuk duket më thjesht individual, por edhe institucional.
Në këtë klimë, pyetja nuk është vetëm kush gaboi në një parcelë të caktuar, por pse mekanizmat e kontrollit nuk e ndaluan produktin përpara se skandali të kalonte kufirin.