Uashingtoni po i dërgon një sinjal të qartë Beogradit: afrimi me Kinën në fushën e inteligjencës artificiale mund të ketë kosto politike, ekonomike dhe të sigurisë. Në një përgjigje për Radion Evropa e Lirë, Departamenti amerikan i Shtetit e lidhi të ardhmen e mundësive të Serbisë me zgjedhjet që ajo bën sot për teknologjinë dhe partnerët strategjikë.
Mesazhi i SHBA: partnerët nuk janë thjesht çështje tregu
Sipas Departamentit amerikan të Shtetit, e ardhmja ekonomike e Serbisë do të varet nga vendimet politike dhe partneritetet që zgjedh në këtë fazë, veçanërisht në një sektor të ndjeshëm si inteligjenca artificiale.
Në versionin amerikan, Serbia duhet të zhvillojë potencialin e saj të plotë dhe të mbrojë sigurinë kombëtare duke zgjedhur burime, furnizues dhe partnerë “të besueshëm”, përfshirë SHBA-në. Mesazhi lë pak vend për keqkuptim: gara për AI nuk shihet vetëm si zhvillim teknologjik, por si rreshtim gjeopolitik.
Brukseli i rikujton Beogradit kushtet e integrimit
Edhe Komisioni Europian ka sjellë në vëmendje një tjetër kufi politik për Serbinë: harmonizimin e legjislacionit me rregullat e BE-së për inteligjencën artificiale.
Për një vend kandidat që nga viti 2012, kjo nuk paraqitet si zgjedhje fakultative. Serbia është zotuar të përafrojë kornizën e saj ligjore me standardet europiane, çka e vendos bashkëpunimin e saj të ri me Kinën nën vëzhgim edhe nga Brukseli.
Serbia thellon lidhjet me Kinën në sektorin e AI
Në muajt e fundit, Beogradi ka lëvizur dukshëm përpara në bashkëpunimin me Pekinin në këtë fushë. Në maj, në Pekin, u nënshkrua një memorandum bashkëpunimi për inteligjencën artificiale.
Më pas, në korrik, Serbia u bë një nga shtetet themeluese të Organizatës Botërore për Bashkëpunim në fushën e Inteligjencës Artificiale, WAICO, e themeluar në Shangai. Këto hapa paraqiten si pjesë e përpjekjeve të saj për të ndërtuar kapacitete në AI, por njëkohësisht po nxisin sinjale të forta paralajmëruese nga Perëndimi.
Përplasja e standardeve dhe kontrolli mbi teknologjinë
Në qëndrimin e saj, SHBA këmbëngul se përfaqëson standardin më të lartë në teknologjinë e inteligjencës artificiale. Sipas këtij pozicionimi, bëhet fjalë për teknologji të zhvilluar me përgjegjësi, me transparencë dhe pa paragjykime ideologjike apo manipulime të imponuara nga autoritetet.
Kjo gjuhë tregon se debati nuk kufizohet te inovacioni apo investimet. Në thelb, po zhvillohet një garë për ndikim mbi infrastrukturën teknologjike, rregullat dhe varësitë strategjike që vendet e rajonit krijojnë për vitet në vijim.
Për Serbinë, çështja e inteligjencës artificiale po del kështu përtej kufijve të një politike industriale. Ajo po shndërrohet në test të balancës mes ambicies për zhvillim, procesit të integrimit europian dhe presionit të hapur nga fuqitë e mëdha për të zgjedhur krahun teknologjik.