Atmosfera e Tokës ka regjistruar në gusht sasinë më të lartë të avujve të ujit të matur ndonjëherë, sipas të dhënave të programit evropian Copernicus. Sinjali është shqetësues jo vetëm si rekord statistik, por sepse lagështia shtesë në ajër mund të ushqejë valë të forta të të nxehtit, reshje më intensive dhe stuhi më të rrezikshme.
Copernicus raportoi nivel rekord në gusht
Sipas Shërbimit të Ndryshimeve Klimatike të Copernicus (C3S), sasia e avujve të ujit në atmosferë arriti në gusht në 27.35 kilogramë për metër katror.
Kjo vlerë kaloi edhe rekordin e mëparshëm, të regjistruar në korrik 2024, me 0.04 kilogramë për metër katror. Matja tregon sasinë e avujve të ujit në një kolonë ajri mbi një metër katror të sipërfaqes së Tokës, përgjatë gjithë atmosferës.
Rritje e vogël në shifra, ndikim i madh në sistemin klimatik
Sipas përllogaritjeve të shkencëtarëve, diferenca prej 0.04 kg/m² përkthehet në rreth 20 trilionë litra ujë shtesë në atmosferë.
Edhe pse ndryshimi mund të duket i kufizuar në terma absolutë, ekspertët paralajmërojnë se rritja e vazhdueshme e lagështisë atmosferike mund të ketë pasoja të ndjeshme për temperaturat ekstreme, reshjet dhe intensitetin e stuhive.
Ngrohja globale dhe El Niño në të njëjtën tablo
Shkencëtarët e lidhin këtë rekord me temperaturat shumë të larta globale. Sipas tyre, një atmosferë më e ngrohtë mban më shumë lagështi, ndërsa fenomeni El Niño në Paqësor mendohet se ka ndikuar gjithashtu në këtë rritje.
Julien Nicolas, shkencëtar i lartë në C3S, vlerësoi se rekordi për avujt e ujit përputhet me temperaturat jashtëzakonisht të larta të regjistruara gjatë gushtit. Sipas tij, ajri mund të mbajë rreth 7% më shumë avuj uji për çdo një gradë Celsius ngrohje globale.
Temperaturat shumë të larta të sipërfaqes së detit në oqeanet tropikale, pjesërisht të lidhura me forcimin e kushteve të El Niño-s, kanë rritur avullimin dhe, sipas vlerësimeve shkencore, kanë ndihmuar në krijimin e këtij rekordi.
Pse lagështia më e lartë e bën motin më agresiv
Rritja e avujve të ujit në atmosferë mund të ndikojë drejtpërdrejt në intensitetin e reshjeve, përfshirë ato që lidhen me ciklonet dhe stuhitë e forta.
Kur avujt kondensohen dhe kthehen në pika uji brenda reve, çlirohet nxehtësi, energji që mund të forcojë më tej stuhitë. Në të njëjtën kohë, lagështia e lartë i bën valët e të nxehtit më të rrezikshme, sepse pengon ftohjen gjatë natës dhe e vështirëson rikuperimin e organizmit pas ditëve me temperatura shumë të larta.
Gushti mes muajve më të nxehtë të regjistruar
Të dhënat ERA5 të Copernicus, që shtrihen deri në vitin 1940, e renditin gushtin mes muajve më të nxehtë të regjistruar ndonjëherë.
Ndërkohë, sipas administratës amerikane NOAA, e cila ka seri matjesh që nga viti 1850, gushti u rendit si muaji më i nxehtë i regjistruar në këtë histori matjesh. Shkencëtarët e lidhin këtë prirje me emetimet e gazeve serrë nga djegia e lëndëve djegëse fosile, ndërsa El Niño konsiderohet një faktor shtesë që po shtyn temperaturat globale lart.
Avujt e ujit janë vetë një gaz serrë dhe luajnë rol aktiv në sistemin klimatik të Tokës. Sa më shumë të ngrohet atmosfera, aq më shumë lagështi mund të mbajë ajo, duke forcuar më tej efektin serrë.
Shkencëtarët paralajmërojnë se episodi aktual i El Niño-s pritet të jetë ndër më të fortët e regjistruar dhe ndikimi i tij mund të vazhdojë të ndihet edhe gjatë vitit të ardhshëm.