Një hetim tre-mujor i BBC-së ngre dyshime të forta se rrjetet e kontrabandës së emigrantëve nuk mbështeten vetëm te transporti i paligjshëm, por edhe te një infrastrukturë financiare që, sipas raportimit, shfrytëzon biznese të regjistruara në Mbretërinë e Bashkuar. Zbulimi e zhvendos vëmendjen te pika më e ndjeshme e kësaj industrie kriminale: paratë dhe paaftësia e autoriteteve për t’i ndjekur ato në kohë.
Si funksiononte skema, sipas investigimit
Sipas BBC-së, gazetarët e infiltruar u paraqitën si emigrantë në kampin e Dunkirkut, në veri të Francës, duke kërkuar kalim drejt Britanisë me një fëmijë. Brenda pak minutash, ata u kontaktuan nga persona që ofronin vende në gomone, çka sipas raportimit sugjeron se rrjeti vepronte hapur dhe me strukturë të qartë.
Një prej personave të identifikuar nga BBC me emrin “Zia” u ka shpjeguar gazetarëve se pagesat mund të kryheshin në Mbretërinë e Bashkuar përmes pikave të këmbimit valutor ose bizneseve të tjera. Sipas këtij versioni, fondet nuk kalonin menjëherë te kontrabandistët, por mbaheshin derisa emigrantët të mbërrinin në territorin britanik.
Bizneset e përmendura dhe rrjedha e parave
Një tjetër person, i identifikuar si “Ahmad”, sipas BBC-së ka dhënë detaje më konkrete për pagesat, duke pretenduar se kalimi për dy persona kushtonte 2,700 paund. Ai u ka dhënë gazetarëve informacion për tre biznese të regjistruara në Britani ku mund të kryheshin pagesat.
Mes tyre përmendet një dyqan telefonash në Woolwich të Londrës juglindore, i filmuar fshehurazi nga BBC. Në pamjet e publikuara, një punonjës dëgjohet duke thënë se paratë mund të mbaheshin derisa emigranti të mbërrinte dhe se, nëse njerëzit nuk arrinin, fondet do të ktheheshin. Po sipas hetimit, janë dhënë edhe të dhëna bankare të një biznesi me shumicë në Newcastle upon Tyne dhe të një lavazhi në Cambridgeshire.
BBC thotë se ka verifikuar që të dhënat bankare ishin reale dhe se kompanitë figuronin të regjistruara në Companies House, regjistrin zyrtar të bizneseve në Mbretërinë e Bashkuar. Skema dyshohet se ngjan me modelin informal “hawala”, ku ndërmjetësit mbajnë fondet dhe i lëshojnë vetëm pasi shërbimi i paligjshëm pretendohet se është kryer me sukses.
Autoritetet flasin për goditje, shifrat tregojnë boshllëqe
Qeveria britanike ka deklaruar vazhdimisht se prioritet mbetet goditja e modelit financiar të bandave të kontrabandës. Por të dhënat e cituara nga BBC tregojnë një hendek të madh mes retorikës dhe rezultateve konkrete.
Sipas Shërbimit të Prokurorisë së Kurorës, nga viti 2020 gjykatat britanike kanë identifikuar mbi 16 milionë paund si përfitime kriminale nga kontrabandistë të dënuar. Megjithatë, urdhrat e konfiskimit kanë shkuar vetëm në 2.9 milionë paund dhe realisht janë rikuperuar rreth 1.6 milionë paund.
Vetë autoritetet britanike pranojnë, sipas raportimit, se shumica e parave transferohen jashtë vendit përpara se të gjurmohen. Një rast i përmendur në Cardiff tregon se dy kontrabandistë të dënuar kishin çuar pjesën më të madhe të fitimeve në Irak, duke lënë pak asete në territorin britanik.
Mohimet dhe presioni mbi sistemin britanik
Një ekspert i sigurisë financiare nga instituti britanik RUSI, i cituar nga BBC, e konsideron shqetësues faktin që persona të përfshirë në këto aktivitete dyshohet se ndihen mjaftueshëm të sigurt për të operuar publikisht. Sipas tij, përdorimi i kompanive britanike tregon një përshtatje të vazhdueshme të rrjeteve kriminale për të shmangur hetimet.
Nga ana tjetër, biznesi me shumicë në Newcastle ka mohuar çdo përfshirje të vetëdijshme në aktivitet kriminal dhe ka deklaruar se do të bashkëpunojë me autoritetet. Dyqani i telefonave në Woolwich ka mohuar transferimin e parave për kontrabandistët, ndërsa lavazhi në Cambridgeshire nuk iu përgjigj kërkesave për koment.
Agjencia Kombëtare Kundër Krimit ka bërë të ditur se ka rreth 100 hetime aktive ndaj grupeve të nivelit të lartë të përfshira në kontrabandën e emigrantëve. Megjithatë, hetimi i BBC-së sugjeron se, pavarësisht investimeve dhe deklaratave zyrtare, rrjetet kriminale vazhdojnë të gjejnë hapësirë për të lëvizur para dhe për të operuar në sy të sistemit.
Çështja e kalimeve me gomone mbetet një nga temat më të ndezura politike në Mbretërinë e Bashkuar, por investigimi ngre një pyetje më të drejtpërdrejtë: sa real është kontrolli i shtetit mbi kanalet financiare që ushqejnë këtë treg kriminal.
Deri tani, versioni i publikuar nga BBC tregon më shumë sesa një problem kufitar. Ai sugjeron dobësi serioze në gjurmimin e parave, verifikimin e bizneseve dhe ndërhyrjen e hershme të autoriteteve britanike.