Libani po del si prova më e fortë se marrëveshja paraprake mes SHBA-së dhe Iranit ka më shumë paqartësi sesa garanci. Sipas një analize të New York Times, tensionet e fundit mes Izraelit dhe Hezbollahut çuan në anulimin e një raundi të ri bisedimesh mes Uashingtonit dhe Teheranit, duke e kthyer frontin libanez në pengesën kryesore të procesit.
Anulimi i bisedimeve dhe roli i Libanit
Marrëveshja paraprake mes Iranit dhe Shteteve të Bashkuara sapo kishte hyrë në fuqi kur situata u përkeqësua të premten. Sipas analizës së New York Times, ishte hera e dytë në pak javë që zhvillimet në Liban rrezikonin të prishnin kontaktet mes dy palëve.
paragraphs ditto
Versioni i publikuar: Irani u tërhoq pas sulmeve izraelite
As Uashingtoni dhe as Teherani nuk dhanë publikisht arsye për anulimin e raundit të bisedimeve në Zvicër. Por, sipas tre zyrtarëve që citoi New York Times, Irani u tërhoq për shkak të sulmeve izraelite në Liban.
Në këtë lexim, Libani nuk shihet më si front dytësor, por si nyje e drejtpërdrejtë e sigurisë së Iranit. Analisti Mohanad Haje Ali, i cituar nga gazeta amerikane, argumenton se udhëheqja e re iraniane e konsideron Libanin pjesë integrale të sigurisë kombëtare, sidomos pas zhvillimeve të vitit 2024.
Marrëveshje me boshllëqe dhe palë jashtë tavolinës
Edhe pse marrëveshja parashikon, sipas versionit të publikuar, ndalimin e menjëhershëm dhe të përhershëm të operacioneve ushtarake në Liban dhe ruajtjen e sovranitetit territorial të vendit, mbeten pyetje thelbësore pa përgjigje.
Izraeli dhe Hezbollahu nuk e kanë nënshkruar memorandumin. Po ashtu, nuk është sqaruar se si do të detyrohen palët t’i përmbahen kushteve. Dy çështjet kyçe mbeten të hapura: nëse Izraeli do të tërhiqet nga Libani jugor dhe nëse Hezbollahu do të heqë dorë nga arsenali i tij.
Armëpushim në letër, sulme në terren
Ambasadori izraelit në SHBA deklaroi se Izraeli ishte zotuar për armëpushim të menjëhershëm dhe kishte ndalur operacionet sulmuese në Liban. Por në të njëjtën kohë, ai pranoi se forcat izraelite vazhdojnë veprimet në jug të Libanit deri në përfundimin e asaj që e quajti mision kundër Hezbollahut.
Në terren, përshkallëzimi ishte i qartë. Sipas burimit, Hezbollahu tha se kishte zënë pritë trupat izraelite pranë Nabatieh, ndërsa ushtria izraelite raportoi katër ushtarë të vrarë. Më pas, Izraeli kreu mbi 150 sulme në jug dhe lindje të Libanit, ku sipas Ministrisë së Shëndetësisë së Libanit u vranë të paktën 47 persona.
Presioni mbi Netanyahun dhe testi i radhës në Uashington
Sipas analizës, administrata Trump ka shfaqur shqetësim në rritje se operacionet izraelite mund të fundosin marrëveshjen me Iranin. Presidenti amerikan, sipas New York Times, ka qenë javët e fundit më i zëshëm në pakënaqësinë ndaj Benjamin Netanyahut dhe ka ushtruar presion për uljen e operacioneve ushtarake.
Megjithatë, sinjalet nga Izraeli mbeten të ftohta ndaj çdo formule që del nga bisedimet SHBA-Iran për Libanin. Udhëheqësit izraelitë kanë lënë të kuptohet se nuk ndihen të detyruar nga ky kuadër dhe nuk kanë ndërmend të tërhiqen. Në këtë sfond, raundi i ardhshëm i bisedimeve mes Izraelit dhe Libanit pritet javën e ardhshme në Uashington, por pa garanci se do të prodhojë zgjidhje më të qëndrueshme.
Në thelb, kriza po tregon se formula diplomatike e shpallur si hap drejt qetësimit varet nga aktorë që nuk e kanë firmosur dhe nga kushte që mbeten të pazgjidhura.
Pikërisht këtu Libani po del si hallka më e dobët e paktit SHBA-Iran: një front që zyrtarisht përfshihet në marrëveshje, por praktikisht vazhdon të shpërthejë jashtë saj.