Një udhëzim i KLGJ-së po shtyn gjykatat drejt përdorimit më të gjerë të ndërmjetësimit, si mekanizëm për të frenuar stokun e çështjeve që rëndon sistemin. Sipas versionit zyrtar, nëse palët japin pëlqimin para gjyqtarit, mijëra procese mund të pezullohen për t’u tentuar zgjidhja jashtë sallës së gjyqit.
Çfarë parashikon udhëzimi
Sipas materialit zyrtar, orientimi i KLGJ-së u hap rrugë gjykatave të përfshijnë rreth 140 ndërmjetësues në faza të ndryshme të gjykimit. Praktikisht, qytetarët që kanë çështje për dëmshpërblim, kompensim, dëshmi trashëgimie, bashkëpronësi, konflikte pune apo mosmarrëveshje tregtare mes ortakësh mund të marrin një propozim nga gjykata për të kaluar në ndërmjetësim.
Kjo nënkupton që ndërmjetësimi nuk paraqitet thjesht si alternativë teorike, por si instrument që gjykatat pritet ta shtyjnë aktivisht në proces.
Objektivi: ulja e stokut të çështjeve
Sipas KLGJ-së, nga zbatimi i këtij udhëzimi synohet që afro 35 mijë çështje të zgjidhen përmes ndërmjetësimit. Skema nis në Gjykatën e Kryeqytetit dhe më pas parashikohet të shtrihet në të gjithë vendin.
Memorandumi i parë mes Dhomës Kombëtare të Ndërmjetësve dhe Gjykatës së Tiranës është nënshkruar nga zëvendëskryetari i kësaj gjykate, Gerd Hoxha. Megjithatë, vetë materiali pranon se stoku nuk ka ende një zgjidhje efektive dhe ligjore të konsoliduar, ndonëse kjo po prezantohet si një nga rrugët e para praktike.
Si funksionon pezullimi i gjykimit
Informimi i parë për ndërmjetësimin bëhet në seancën e parë nga gjyqtari i çështjes. Nëse palët bien dakord, gjykimi pezullohet për 30 ditë, për t’i lënë hapësirë zgjidhjes së konfliktit jashtë sallës së gjyqit.
Në rast se paditësi dhe i padituri nuk arrijnë marrëveshje brenda afateve të vendosura nga gjykata, procesi rinis aty ku ishte ndërprerë. Nëse arrihet marrëveshja, akti i kalon gjyqtarit për miratim.
Pritshmëritë dhe pikëpyetjet
Nga njëra anë, institucionet e paraqesin ndërmjetësimin si mjet për të çliruar kalendarët e mbingarkuar të gjykatave. Nga ana tjetër, mbetet për t’u parë sa efektive do të jetë kjo formulë në praktikë, sidomos kur edhe vetë grupi i punës në KLGJ, sipas materialit burimor, nuk ka gjetur ende një zgjidhje të plotë për evadimin e stokut.
Në këtë fazë, mesazhi kryesor për palët është i qartë: kush ka një çështje në gjykatë duhet të presë që, përpara vendimmarrjes gjyqësore, t’i propozohet edhe rruga e marrëveshjes.
Zbatimi nis me Gjykatën e Tiranës dhe pritet të shërbejë si test për pjesën tjetër të sistemit. Nëse do të sjellë realisht lehtësim për qytetarët apo thjesht do të zhvendosë përkohësisht barrën e stokut, kjo do të matet vetëm nga rezultatet në terren.