Takimi dyditor i ministrave të Jashtëm të NATO-s në Helsingborg po zhvillohet nën presionin e disa krizave njëherësh, ndërsa nga pala amerikane po vijnë sinjale të forta për pakënaqësi me aleatët. Sipas deklarimeve të sekretarit amerikan të Shtetit, Marco Rubio, zhgënjimi i Donald Trump me reagimin e NATO-s ndaj operacioneve amerikane në Lindjen e Mesme pritet të kalojë për diskutim në nivel liderësh në samitin e korrikut.
Takimi në Suedi me rend dite të ndryshuar
Fillimisht, mbledhja ishte parashikuar si një fazë përgatitore për samitin e aleancës në fillim të korrikut në Ankara. Por, sipas informacionit të bërë publik, zhvillimet e fundit ndërkombëtare, përfshirë luftën e Iranit dhe deklaratat për një tërheqje të pjesshme të trupave amerikane nga Europa, kanë ndryshuar fokusin e diskutimeve.
Në qendër të takimit mbeten e ardhmja e pranisë ushtarake amerikane në kontinent dhe vijimi i mbështetjes për Ukrainën, dy tema që prekin drejtpërdrejt balancat brenda aleancës.
Rubio: pakënaqësia e Trump nuk mbyllet në këtë takim
Në mbërritje, Rubio falënderoi Suedinë për mikpritjen, por më pas e ashpërsoi qartë tonin. Sipas versionit të tij, samiti i ardhshëm në Ankara do të jetë ndër më të rëndësishmit në historinë e NATO-s, pikërisht sepse aty pritet të marrë formë politike zhgënjimi i presidentit Trump me qëndrimin e aleatëve.
Rubio deklaroi se kjo çështje nuk është diçka që zgjidhet në nivel ministrash gjatë këtij takimi, por do të kërkojë diskutim të drejtpërdrejtë mes liderëve. Mesazhi nga Uashingtoni, të paktën sipas artikulimit zyrtar amerikan, është se SHBA pret përfitime konkrete nga aleanca dhe jo vetëm deklarata mbështetëse.
Çfarë sinjalizon debati për trupat amerikane në Europë
Sekretari amerikan u ndal edhe te njoftimi i fundit për dislokimin e trupave në Poloni, duke argumentuar se SHBA ka "angazhime globale" që imponojnë rishikim të vazhdueshëm të vendosjes së forcave.
Sipas Rubios, ky proces nuk duhet parë si ndëshkim ndaj aleatëve, por si një rivlerësim i nisur prej kohësh. Megjithatë, vetë nevoja për ta theksuar këtë tregon se tema e pranisë ushtarake amerikane në Europë po lexohet me ndjeshmëri politike dhe jo thjesht si çështje teknike e mbrojtjes.
Paralajmërim për samitin e Ankarasë
Sipas vlerësimeve të ekspertëve të cituar në materialin burimor, gjuha e përdorur nga Rubio tingëllon më shumë si paralajmërim sesa si rutinë diplomatike. Në këtë lexim, "zhgënjimi" amerikan me NATO-n rrezikon të dominojë debatin transatlantik në javët në vijim.
Kjo e zhvendos samitin e korrikut nga një takim formal i aleancës në një provë politike për marrëdhënien mes Uashingtonit dhe partnerëve europianë, sidomos në një moment kur frontet e krizës po shtohen.
Takimi në Suedi po shërben kështu më pak si një konsultim teknik dhe më shumë si një sinjal paraprak për përplasjet që mund të dalin hapur në Ankara.
Nëse retorika amerikane do të përkthehet në vendime konkrete për trupat, financimet apo linjën ndaj Ukrainës, kjo mbetet për t’u parë në javët e ardhshme.