Një marrëveshje e mundshme mes administratës Trump dhe Iranit po kthehet në një betejë të re politike në Uashington, në një moment kur Shtëpia e Bardhë po përpiqet të paraqesë negociatat si rrugëdalje nga tensionet në Lindjen e Mesme. Por, sipas raportimeve dhe reagimeve nga të dy kampet politike në SHBA, drafti që po diskutohet nuk po shihet thjesht si përpjekje për qetësim, por edhe si një test i kushtueshëm politik për Trump.
Çfarë përfshin marrëveshja e përfolur
Sipas raportimeve, marrëveshja fillestare mund të përfshijë rihapjen e Ngushticës së Hormuzit dhe lehtësimin gradual të bllokadës amerikane ndaj porteve iraniane. Në planin ekonomik, ky do të ishte një zhvillim me peshë për tregjet globale të energjisë, të goditura pas javëve të tensioneve dhe rritjes së fortë të çmimeve të naftës.
Megjithatë, edhe nëse ky version ecën përpara, dilema kryesore mbetet e hapur: marrëveshja, sipas materialeve të raportuara deri tani, nuk e zgjidh menjëherë çështjen e programit bërthamor të Iranit. Pikërisht kjo është edhe pika ku po përqendrohen kritikat më të forta ndaj Shtëpisë së Bardhë.
Republikanët shohin rrezik politik dhe strategjik
Brenda Partisë Republikane, zërat kritikë janë shtuar. Senatori Thom Tillis ka ngritur pyetjen pse Uashingtoni po diskuton lejimin e materialeve bërthamore të mbeten në Iran, kur më parë ishte premtuar neutralizimi i plotë i programit bërthamor iranian.
Edhe senatori Roger Wicker ka paralajmëruar se një marrëveshje e butë mund të krijojë perceptim dobësie për SHBA-në. Në të njëjtën linjë, Lindsey Graham ka vlerësuar se lejimi i Iranit të ruajë kontroll strategjik mbi Ngushticën e Hormuzit mund të ndikojë në ekuilibrat e fuqisë në rajon.
As demokratët nuk i japin Trump-it hapësirë
Kritikat nuk po vijnë vetëm nga konservatorët. Edhe demokratët po e sulmojnë Trump-in, por nga një tjetër kënd: sipas tyre, presidenti amerikan e çoi vetë situatën drejt përshkallëzimit pa një strategji të qartë daljeje.
Senatori Cory Booker ka kundërshtuar idenë se drafti i propozuar adreson realisht programin bërthamor iranian, ndërsa Chris Van Hollen ka paralajmëruar se një marrëveshje e tillë mund ta rikthejë rajonin në pikën para luftës, ose edhe më keq. Kjo do të thotë se Trump po përballet me presion të dyfishtë: nga njëra anë për të mos zgjatur konfliktin, nga ana tjetër për të mos u dukur se po tërhiqet.
Shtëpia e Bardhë flet për kujdes, tregjet mbeten në pritje
Vetë Trump ka deklaruar së fundmi se i ka udhëzuar negociatorët amerikanë të mos nxitohen, duke sinjalizuar se administrata po përpiqet të ruajë kontrollin politik të procesit. Ndërkohë, sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, ka mbrojtur versionin zyrtar të administratës, duke kundërshtuar pretendimet se po negociohet një marrëveshje që do të forconte Iranin.
Sipas administratës amerikane, një marrëveshje do të ndihmonte në uljen e çmimeve të energjisë dhe zbutjen e inflacionit në SHBA. Por ekspertët kanë paralajmëruar se efekti nuk do të ishte i menjëhershëm, pasi tensionet në furnizimin global janë ende të larta. Analistët e JPMorgan parashikojnë që çmimi i naftës të mbetet pranë 97 dollarëve për fuçi gjatë pjesës së mbetur të vitit.
Në thelb, marrëveshja që po përflitet mund të lehtësojë një pjesë të presionit ekonomik, por jo domosdoshmërisht edhe krizën strategjike që e ka prodhuar atë.
Pikërisht për këtë arsye, debati në Uashington nuk po zhvillohet vetëm mbi paqen apo luftën, por mbi koston politike të një kompromisi që, sipas kritikëve, mund të lërë të paprekur nyjen më të rrezikshme të konfliktit.