Një profil i gjatë i botuar nga e përditshmja spanjolle “El País” e vendos Edi Ramën sërish në qendër të vëmendjes ndërkombëtare, këtë herë jo për qeverisjen, por për ekspozitën e tij në Berlin. Në intervistë, kreu i qeverisë flet për artin si strehë personale përballë politikës, ndërsa artikulli e ndërton figurën e tij mes dy roleve që ai vetë i mban të lidhura: artist dhe kryeministër.
Fokusi te ekspozita “Chrysalizing” në Berlin
Shkrimi ndalet te ekspozita më e fundit e Ramës në Berlin, “Chrysalizing”, ku ai ka paraqitur skulptura bronzi të krijuara nga printime 3D. Sipas intervistës, këto vepra vijnë si zhvillim i punëve të tij të mëparshme në pikturë dhe kalojnë drejt një forme të re skulpturore.
Rama e përshkruan këtë proces si një rrugë që ka lindur natyrshëm, duke thënë se përdor inteligjencën artificiale për të krijuar një model digjital, prej të cilit realizohet printimi 3D, e më pas ndërhyn me dorë mbi veprën. Artikulli e paraqet këtë ekspozitë si një moment të ri në praktikën e tij artistike.
Nga Akademia e Arteve te politika
Profili rikthen edhe rrugëtimin e Ramës nga studimet në Akademinë e Arteve në Tiranë gjatë komunizmit, ku ai kujton një sistem të fortë teknikisht, por pa liri artistike. Në intervistë ai flet për kufizimet e kohës dhe për mungesën e kontaktit me artin modern në Shqipërinë e asaj periudhe.
Më pas, artikulli kalon te lëvizja e tij në Paris në vitet ’90 dhe hyrja në politikë në fund të dekadës. “El País” e lidh këtë kalim me rolin e tij të mëvonshëm si ministër, kryebashkiak i Tiranës dhe më pas kryeministër, duke e trajtuar gjithë itinerarin si pjesë të të njëjtit profil publik.
Si e paraqet Rama raportin mes artit dhe politikës
Në intervistë, Rama thotë se arti për të është “një përpjekje për të mos u çmendur”, ndërsa politikën e përshkruan si një fushë ku rreziku për t’u deformuar është i menjëhershëm. Ky është një nga boshtet kryesore të artikullit, i cili e ndërton narrativën mbi idenë se arti i shërben si kundërpeshë jetës politike.
Ai mbron gjithashtu ndarjen mes artit dhe politikës, duke kundërshtuar përzierjen e tyre në gjykimin e ngjarjeve ndërkombëtare artistike. Sipas versionit të tij, arti nuk ka si mision të ndryshojë botën apo të japë zgjidhje politike, por të ndryshojë këndvështrimin e njerëzve.
Arti brenda zyrës së qeverisë
Një pjesë e intervistës ndalet edhe te mënyra se si Rama thotë se krijon vizatime gjatë mbledhjeve dhe angazhimeve zyrtare. Ai e paraqet këtë si një formë “detoksifikimi” nga ngarkesa e politikës, ndërsa artikulli e sheh këtë praktikë si pjesë të pandarë të figurës së tij publike.
Rama thotë gjithashtu se nuk ua shet veprat e tij shqiptarëve apo personave me biznese në Shqipëri, duke pretenduar se për çdo blerës bëhen verifikime për të shmangur konfliktin me funksionin e tij qeveritar. Ky mbetet një element i rëndësishëm i intervistës, pasi prek pikërisht kufirin e ndjeshëm mes pushtetit politik dhe interesit privat.
Profili i “El País” nuk sjell zhvillime të reja politike, por e riprodhon me kujdes figurën që Rama kërkon të projektojë jashtë vendit: një lider që flet për pushtetin përmes artit dhe për artin nga zemra e pushtetit.
Pikërisht aty qëndron edhe tensioni kryesor i këtij rrëfimi publik: jo te ekspozita në vetvete, por te mënyra si një kryeministër e përdor identitetin artistik për të formësuar imazhin e tij ndërkombëtar.