Çështja e Erion Veliajt është futur në një raport monitorimi të Këshillit të Europës për vetëqeverisjen vendore në Shqipëri, ku ngrihen dyshime jo vetëm për proporcionalitetin e paraburgimit, por edhe për ndikimin që kjo situatë ka mbi përfaqësimin demokratik në Tiranë.
Raporti e lidh çështjen me standardet e vetëqeverisjes vendore
Në raportin e katërt të monitorimit për zbatimin e Kartës Evropiane të Vetëqeverisjes Vendore në Shqipëri, Kongresi i Autoriteteve Lokale dhe Rajonale i Këshillit të Europës ndalet edhe te rasti i kryebashkiakut të Tiranës.
paragraphs nuk përfshihen në tekst.
Hartuesit, duke iu referuar edhe vlerësimeve të Komisionit të Venecias, theksojnë se paraburgimi i zgjatur i kryetarëve të bashkive duhet trajtuar me kujdes të veçantë. Sipas raportit, një situatë e tillë mund të vërë në pikëpyetje si të drejtat individuale të të zgjedhurit vendor, ashtu edhe të drejtat e qytetarëve që i kanë dhënë mandatin.
Kushtetuesja e riktheu në detyrë, por jo në ushtrim real të saj
Dokumenti përshkruan zhvillimet nga arrestimi i Veliajt deri te përpjekjet për shkarkimin e tij dhe vendimmarrja e mëvonshme e Gjykatës Kushtetuese.
Sipas këtij përshkrimi, edhe pse Gjykata Kushtetuese e riktheu Veliajn në postin e kryetarit të Bashkisë së Tiranës dhe e cilësoi antikushtetues shkarkimin e tij, në praktikë ai mbetet i pamundur të ushtrojë funksionin, pasi vazhdon të mbahet në paraburgim.
Raporti sjell në vëmendje edhe arsyetimin e munguar për proporcionalitetin
Në pjesën që trajton vendimet gjyqësore, raporti ndalet edhe te një tjetër vendim i Gjykatës Kushtetuese për masën e arrestit ndaj Veliajt.
Sipas këtij vlerësimi, çështja iu kthye për shqyrtim Gjykatës së Lartë pasi u konstatua se vendimi i mëparshëm për paraburgimin nuk ishte arsyetuar mjaftueshëm lidhur me proporcionalitetin e masës. Më pas, më 15 shtator 2026, Gjykata e Lartë e la në fuqi urdhrin e paraburgimit.
Një vërejtje më e gjerë për përdorimin e paraburgimit në Shqipëri
Raportuesit saktësojnë se nuk hyjnë në komentimin e procedimit penal në themel, por e përdorin rastin për të evidentuar një problem më të gjerë në Shqipëri.
Sipas raportit, vendi renditet ndër shtetet me nivele të larta paraburgimi në Europë dhe me kohëzgjatje mesatare relativisht të gjatë të kësaj mase. Pikërisht në këtë sfond, rasti i një kryetari bashkie në detyrë shihet si test për balancën mes hetimit penal, të drejtave themelore dhe funksionimit të qeverisjes vendore.
Dokumenti pritet të miratohet në fund të tetorit
Dokumenti i është dorëzuar Kongresit më 7 tetor dhe, sipas kalendarit të njoftuar, pritet të miratohet më 27 tetor.
Futja e rastit Veliaj në këtë raport i jep çështjes një peshë që shkon përtej debatit të brendshëm politik dhe juridik, duke e vendosur edhe në filtrin e standardeve europiane për demokracinë vendore.
Raporti nuk merr pozicion mbi fajësinë apo pafajësinë e Veliajt, por vendos fokusin te mënyra si paraburgimi i zgjatur mund të prodhojë pasoja politike dhe institucionale.
Pikërisht aty qëndron thelbi i vërejtjes: kur një i zgjedhur vendor mbetet formalish në detyrë, por praktikisht i bllokuar, kostoja nuk mbetet vetëm personale, por prek edhe përfaqësimin e votuesve.