Kryeministri Edi Rama ka prezantuar një reformë të re për administratën publike, të pagëzuar “Shkalla e Meritës”, duke premtuar hyrje me testim kombëtar, avancim në karrierë sipas meritës dhe më shumë përgjegjësi për drejtuesit. Por përtej paketimit si reformë meritokratike, deklaratat e qeverisë lënë ende të hapur pyetjen kryesore: si do të garantohet që filtrat e rinj të mos mbeten thjesht një mekanizëm tjetër i kontrolluar nga lart.
Tre shtyllat që paraqet qeveria
Sipas versionit të paraqitur nga Rama, reforma mbështetet mbi tre shtylla: hyrja në administratë përmes testimit kombëtar, përparimi në karrierë bazuar në meritë dhe përgjegjshmëria në drejtimin e institucioneve.
Ai tha se synimi është që vlerësimi dhe menaxhimi i punonjësve të mos mbetet në dorën e një drejtuesi të vetëm, por të kthehet në një proces sistemik. Në thelb, qeveria pretendon se po synon të ndërhyjë te mënyra se si rekrutohen, promovohen dhe maten punonjësit e administratës.
Testim kombëtar dhe certifikim katërvjeçar
Një nga pikat qendrore të reformës është testimi kombëtar për hyrjen në administratë. Sipas Ramës, ky testim do të realizohet në bashkëpunim me Qendrën e Shërbimeve Arsimore, e cila po adopton modelin e provimeve të Kembrixhit.
Ata që e kalojnë me sukses do të pajisen me një certifikatë me vlefshmëri katërvjeçare dhe më pas do të vijojnë konkurrimin për pozicionet përkatëse. Qeveria e paraqet këtë si një filtër njohurish, por ende nuk janë dhënë detaje konkrete për mënyrën e administrimit, mbikëqyrjes dhe kontrollit të këtij procesi.
Mesazhi për drejtuesit pas dorëheqjeve
Rama u ndal edhe te procesi i vlerësimit të drejtuesve, i zhvilluar pak ditë më parë, ku sipas tij qindra drejtues iu nënshtruan një analize të rezultateve në punë.
Në koment për largimet dhe dorëheqjet, ai tha se nuk bëhet fjalë për zëvendësime formale me logjikën “hiq Lolin dhe sill Colin”, por për identifikimin e zonave ku puna ka çaluar dhe ku rezultatet kanë qenë më të dobëta për shtetin. Sipas tij, aty ku problemet përsëriten duhet të ketë pasoja.
Ministri e re, regjistër talentesh dhe përdorim i AI
Kreu i qeverisë tha se ministria e re e Administratës do të ketë si prioritet vijimin e reformës dhe zbatimin e “Shkallës së Meritës”. Në këtë paketë ai përmendi katalogun e kompetencave, regjistrin kombëtar të talenteve dhe një instrument të quajtur “MeritAI”.
Sipas shpjegimit të tij, personat që duan të kontribuojnë në administratë do të regjistrohen dhe do të informohen në kohë reale për konkurset sipas profesionit dhe fushës së dijes. Rama këmbënguli se inteligjenca artificiale nuk do të vendosë se kush largohet apo kush afrohet, por do të përdoret për të rritur transparencën dhe për të lidhur lëvizjet me standardet e reformës.
Premtim për meritokraci, pa shumë përgjigje për zbatimin
Në fjalën e tij, Rama pranoi se ka skepticizëm ndaj nismës dhe u përpoq ta krahasojë me ndryshimet që, sipas tij, kanë ndodhur më herët në sistemin universitar. Ai argumentoi se e njëjta logjikë do të shtrihet edhe në administratë.
Megjithatë, në këtë fazë qeveria ka dhënë më shumë mesazhe politike sesa mekanizma të verifikueshëm publikisht për të provuar se rekrutimi, promovimi dhe ndëshkimi në administratë do të shkëputen realisht nga ndikimi i drejtuesve dhe interesat partiake. Pikërisht këtu pritet të testohet nëse “Shkalla e Meritës” është reformë funksionale apo një tjetër ribrandim i administratës.
Rama e paraqiti këtë fazë si pjesë të përgatitjes së administratës për standardet e BE-së dhe për nevojat e tanishme të shtetit. Por përtej deklaratave, vlera reale e reformës do të matet te rregullat konkrete, transparenca e procedurave dhe mundësia që administrata të mos trajtohet sërish si territor i emërimeve politike.