Një tjetër vendim nga Strasburgu vë në pikëpyetje mënyrën si është zbatuar vettingu në Shqipëri. Gjykata Evropiane e të Drejtave të Njeriut ka konstatuar se në rastin e Eugen Papandiles është shkelur neni 8 i Konventës, duke e cilësuar joproporcional ndalimin 15-vjeçar që i kufizonte rrugën drejt funksioneve të larta në drejtësi.
Çfarë vendosi Gjykata Evropiane
Vendimi u dha më 25 gusht 2026 në çështjen “Papandile kundër Shqipërisë”. Sipas Gjykatës Evropiane të të Drejtave të Njeriut, autoritetet shqiptare cenuan të drejtën e Papandiles për respektimin e jetës private dhe profesionale.
Gjykata vlerësoi se ndalimi 15-vjeçar për të ushtruar një sërë funksionesh të larta në sistemin e drejtësisë nuk ishte proporcional me qëllimin që synonte të arrinte. Për këtë shkelje, Shqipëria u detyrua t’i paguajë 3 mijë euro dëmshpërblim për dëm jopasuror, ndërsa kërkesa për kosto dhe shpenzime të tjera u rrëzua.
Si lindi përplasja me organet e vettingut
Eugen Papandile kishte qenë këshilltar ligjor në Gjykatën Kushtetuese dhe në vitin 2017 dorëzoi deklaratën për vettingun. Në vitin 2018 ai u emërua Sekretar i Përgjithshëm i Gjykatës Kushtetuese.
Në vitin 2021, Komisioni i Pavarur i Kualifikimit nisi procesin ndaj tij. Një vit më pas, KPK vendosi ndërprerjen e procedurës dhe i imponoi ndalimin 15-vjeçar për t’u emëruar si gjyqtar ose prokuror, anëtar i KLGJ-së apo KLP-së, Inspektor i Lartë i Drejtësisë ose Prokuror i Përgjithshëm. Ky vendim u la në fuqi nga Kolegji i Posaçëm i Apelimit në prill 2023.
Pse Strasburgu e quajti masën joproporcionale
Sipas arsyetimit të GJEDNJ-së, kalimi i Papandiles në detyrën e Sekretarit të Përgjithshëm nuk mund të trajtohej njësoj si largimi nga sistemi i drejtësisë për t’iu shmangur vettingut. Gjykata vlerësoi se ai kishte vijuar karrierën brenda të njëjtit institucion dhe kishte mbetur pjesë e sistemit të drejtësisë.
Në këtë logjikë, kufizimi i mundësive të tij të ardhshme profesionale, ndërkohë që ai vazhdonte të mbante një funksion të lartë në sistem, u konsiderua si ndërhyrje e drejtpërdrejtë në karrierën dhe identitetin e tij profesional. Gjykata pranoi se qëllimi i ndalimit 15-vjeçar është legjitim në parim, por jo mënyra si u aplikua në këtë rast konkret.
Çfarë ndodh me ndalimin 15-vjeçar
Vendimi i Strasburgut nuk e rrëzon automatikisht ndalimin. Gjykata nuk ka urdhëruar një zgjidhje të drejtpërdrejtë, por ka vlerësuar se, nëse Papandile e kërkon, rruga e përshtatshme do të ishte rihapja e procedurave të vettingut dhe rishqyrtimi i çështjes sipas standardeve të përcaktuara në vendim.
Kjo lidhet edhe me faktin se strukturat e vettingut kanë përfunduar mandatet e tyre, ndërsa Kushtetuta parashikon mekanizmat për trajtimin e procedurave të mbetura pas përfundimit të këtyre mandateve. Vendimi është marrë unanimisht.
Rasti i Papandiles i shtohet vendimeve që ekspozojnë problemet e proporcionalitetit dhe interpretimit në procesin e vettingut, një reformë që është paraqitur politikisht si e pakontestueshme, por që në testin e Strasburgut po has kufij të qartë ligjorë.