Debati për pagat në sistemin e drejtësisë është rikthyer në qendër, pasi kryeministri Edi Rama reagoi sërish me tone të forta ndaj një deklarate të atribuar një gjyqtari. Në versionin e bërë publik nga kreu i qeverisë, ideja që rritja e pagave të mbështetet te fondet që GJKKO konfiskon nga krimi i organizuar u cilësua jo thjesht e papranueshme, por tregues i një keqkuptimi serioz për mënyrën si funksionon shteti.
Reagimi i dytë i Ramës për pagat e gjyqtarëve
Sipas deklarimit të publikuar nga Rama, një gjyqtar është shprehur se për rritjen e pagave “janë aq para sa GJKKO i konfiskon çdo vit krimit të organizuar”. Kjo ka sjellë një tjetër përplasje publike mes qeverisë dhe zërave nga sistemi i drejtësisë mbi raportin mes pagës, kompetencave dhe burimeve buxhetore.
Rama e kundërshtoi hapur këtë logjikë, duke thënë se një gjyqtar “nuk mund të flasë kurrë kështu” dhe duke e cilësuar qasjen si “hata më vete për nga shkalla rrëqethëse e paditurisë” mbi funksionimin e shtetit. Retorika e përdorur tregon se qeveria po zgjedh ta trajtojë çështjen jo vetëm si debat financiar, por edhe si përplasje politike e institucionale me trupën gjyqësore.
Polemika mbi paratë e konfiskuara dhe buxhetin publik
Në thelb të reagimit të tij, Rama kundërshton idenë që fondet e konfiskuara mund të trajtohen si një lloj burimi i drejtpërdrejtë për pagat e gjyqtarëve. Sipas tij, është e papranueshme që gjykatësit të kërkojnë para nga thesari me arsyetimin se ato janë “mbledhur” prej tyre.
Ai e shtriu argumentin më tej me krahasime me administratën tjetër shtetërore, duke përmendur doganierë, tatimorë, policë dhe inspektorë. Sipas Ramës, nëse secili institucion do të pretendonte të merrte pjesën e vet nga të ardhurat që mblidhen për shtetin, do të cenohej vetë logjika e buxhetit publik dhe e shpërndarjes së tij.
Krahasimi me mësuesit, mjekët dhe ushtarakët
Kryeministri e lidhi kundërshtimin e tij edhe me pabarazitë që, sipas qeverisë, do të krijoheshin nëse një kërkesë e tillë do të pranohej. Ai përmendi mësuesit, mjekët, ushtarakët dhe kategori të tjera të shërbimit publik, duke ngritur pyetjen se çfarë do të mbetej për ta nëse gjyqtarët do të trajtoheshin me një standard krejt tjetër.
Sipas shifrave të cituara prej tij, një gjyqtar fillestar do të përfitonte 3.8 herë më shumë se një mësues, mjek apo ushtarak, ose rreth 280% pagë më të lartë. Ky është interpretimi i paraqitur nga Rama në debat, ndërsa mungon ende një sqarim i plotë institucional mbi bazën ligjore dhe financiare të kërkesave të ngritura nga gjyqtarët.
Një debat që shkon përtej pagave
Përplasja e fundit tregon se çështja e pagave në drejtësi nuk po diskutohet vetëm si problem administrativ. Ajo po kthehet në një test të marrëdhënies mes pushtetit ekzekutiv dhe sistemit gjyqësor, në një kohë kur pavarësia e institucioneve dhe përdorimi i parave publike mbeten tema të ndjeshme.
Deri tani, nga ana e qeverisë është dhënë një refuzim i fortë politik ndaj kësaj ideje. Ajo që mungon është një debat më i plotë publik dhe institucional për kufijtë e kërkesave në drejtësi, për mënyrën si ndërtohen pagat në sektorin publik dhe për standardet që duhet të vlejnë njësoj për të gjithë sistemin shtetëror.
Përtej toneve të ashpra, përplasja ka nxjerrë sërish në pah një pyetje të vjetër: kush vendos kufirin mes pavarësisë së drejtësisë dhe llogaridhënies për paratë publike.
Në mungesë të një sqarimi më të gjerë institucional, debati rrezikon të mbetet i mbyllur mes retorikës politike dhe reagimeve të copëzuara nga sistemi i drejtësisë.