Përplasja për buxhetin afatgjatë të Bashkimit Europian është hapur që në fazën e draftit. Propozimi i ri i paraqitur nga presidenca irlandeze e Këshillit të BE-së nuk e ka bindur Gjermaninë, me kancelarin Friedrich Merz që e ka refuzuar publikisht dhe ka kërkuar shkurtime më të forta se ato të vendosura në tavolinë.
Draft me kursime, por jo aq sa kërkon Berlini
Versioni i ri për buxhetin 2028-2034 parashikon kursime prej rreth 140 miliardë eurosh, ose afro 8% më pak krahasuar me propozimin fillestar të Komisionit Europian, i cili llogaritej në rreth 2 trilionë euro.
Por ky kompromis nuk është pranuar nga Berlini. Merz e ka bërë të qartë se, sipas tij, niveli i uljes së shpenzimeve nuk mjafton për të ndërtuar një marrëveshje dhe se buxheti duhet të tkurret edhe më tej.
Vendet neto-paguese shtyjnë për një faturë më të ulët
Gjermania është rreshtuar krah Holandës, Suedisë dhe Austrisë në kërkesën për një buxhet më të përballueshëm. Këto vende argumentojnë se japin më shumë në arkën e BE-së sesa marrin prej saj dhe, për këtë arsye, nuk pranojnë rritje të mëtejshme të barrës për taksapaguesit e tyre.
Sipas linjës që po mbron kancelari gjerman, debati nuk lidhet vetëm me shumën totale, por edhe me mënyrën se si BE-ja po i vendos prioritetet financiare në vitet e ardhshme.
Përplasja e vërtetë është te prioritetet
Merz kërkon që buxheti të modernizohet dhe fondet të drejtohen më qartë te konkurrueshmëria, kërkimi shkencor dhe mbrojtja. Pikërisht këtu del në pah edhe konflikti me draftin irlandez.
Sipas propozimit të hedhur në tryezë, disa nga fushat që Gjermania kërkon të forcohen do të përballeshin me reduktime, ndërsa fondet për bujqësinë, zhvillimin rajonal, emigracionin dhe sigurinë e brendshme mbeten kryesisht të paprekura. Për Berlinin, kjo skemë nuk pasqyron drejt prioritetet që duhet të ketë BE-ja në kushtet aktuale.
Kundërshti edhe nga Parlamenti Europian, por në kah të kundërt
Drafti nuk po has rezistencë vetëm nga vendet neto-paguese. Edhe Parlamenti Europian e kundërshton, por për arsye krejt të ndryshme nga ato të Gjermanisë dhe aleatëve të saj.
Negociatorët e Parlamentit argumentojnë se ulja me 8% do ta dobësonte kapacitetin e BE-së për t'u përballur me sfidat e ardhshme, në një moment kur kërkohen më shumë investime në siguri, mbrojtje dhe zhvillim ekonomik. Kjo e bën edhe më të vështirë gjetjen e një ekuilibri mes kërkesës për kursim dhe presionit për më shumë financim.
Samiti në Bruksel pritet të testojë sa larg shkon bllokada
Negociatat pritet të vazhdojnë në samitin e krerëve të shteteve dhe qeverive në Bruksel, ku pritet të shihet nëse palët do të afrohen apo do të nguliten edhe më fort në pozicionet e tyre.
Me dallime të forta mes vendeve anëtare dhe me pasiguri politike në disa shtete të BE-së, arritja e një marrëveshjeje deri në fund të vitit mbetet e vështirë. Për momentin, drafti që synonte kompromisin ka prodhuar më shumë kundërshti sesa dakordësi.
Debati për buxhetin e BE-së po tregon edhe një herë se sa e vështirë është të bashkosh interesat e vendeve që paguajnë më shumë, atyre që kërkojnë më shumë fonde dhe institucioneve që shtyjnë për shpenzime më të larta.
Në vend të një konsensusi të shpejtë, Brukseli po hyn në një fazë negociatash të ashpra ku shifrat, prioritetet dhe pesha politike e secilit shtet do të peshojnë po aq sa vetë nevojat e unionit.