Pas një dekade reformë në drejtësi, bilanci i paraqitur në Kuvend nxjerr në pah një boshllëk që vështirë se mund të maskohet me terminologji institucionale: sistemi gjyqësor vazhdon të punojë kryesisht në godina të përshtatura, jo të ndërtuara për gjykata. KLGJ kërkon troje, më shumë fonde dhe 199 punonjës të rinj, ndërsa në komision u ngritën pikëpyetje për mosrealizimin e investimeve dhe për kostot e sigurisë private.
Vetëm 5 nga 20 gjykata janë në godina të dedikuara
Gjatë raportimit në Komisionin për Nismat Qytetare, Bashkëpunimin dhe Mbikëqyrjen Institucionale, kryetari i KLGJ-së, Ilir Rusi, deklaroi se nga 20 gjykata në vend, vetëm 5 ushtrojnë funksionin në godina të dedikuara për gjykata.
Sipas Rusit, pjesa tjetër e sistemit funksionon në ambiente të përshtatura, ndërsa që prej vitit 2017 nuk ka përfunduar asnjë godinë e re e destinuar si gjykatë. Ai e paraqiti këtë si një tregues problematik për mënyrën se si është mbështetur infrastruktura e drejtësisë gjatë viteve të reformës.
KLGJ kërkon troje nga bashkitë, por përgjigjet mungojnë
KLGJ ka kërkuar vënien në dispozicion të trojeve nga bashkitë e Kukësit, Durrësit, Fierit, Lezhës dhe Tiranës për ndërtimin e godinave të reja, por sipas drejtuesit të institucionit, këto kërkesa nuk kanë marrë përgjigje pozitive.
Për Tiranën, ai tha se prej kohësh është kërkuar truall për Gjykatën e Juridiksionit të Përgjithshëm dhe atë të Apelit të Përgjithshëm. Sipas versionit të paraqitur nga KLGJ, ka pasur mundësi për shtesë dhe rikonstruksion aty ku ndodhet Gjykata e Shkallës së Parë, por procedurat për shpronësimin e truallit nuk kanë sjellë rezultat.
Një përjashtim u paraqit Berati, ku Këshilli Bashkiak ka miratuar kalimin e një trualli në pronësi të KLGJ-së. Për këtë projekt janë parashikuar 9 milionë lekë për hartimin e projektit të zbatimit të godinës së re të Gjykatës së Shkallës së Parë.
Buxheti ulet, ndërsa kërkesat për fonde shtohen
Në diskutimin për projektbuxhetin 2027, relatorja Evis Kushi bëri të ditur se financimi për KLGJ-në dhe sistemin gjyqësor parashikohet në 6.67 miliardë lekë, ose 74.22 milionë lekë më pak se në vitin 2026.
Nga ana tjetër, KLGJ kërkon fonde shtesë për ndërtime, qira, shërbime dhe siguri. Mes kërkesave të përmendura ishin 110 milionë lekë të reja për mallra dhe shërbime, si edhe 215 milionë lekë për pajisje që lidhen me sigurinë në gjykata.
Sipas KLGJ-së, rritja e kostove lidhet edhe me dyfishimin e shërbimeve postare, qiratë për disa gjykata dhe ndryshimin e vlerës së shërbimit të sigurisë private.
Illyrian Guard nën kritika në komision
Gjatë mbledhjes, kryetari i komisionit Fatmir Xhafaj ngriti shqetësime për efektivitetin dhe eficiencën e Illyrian Guard, kompania që ofron shërbime sigurie për gjykatat. Ai e cilësoi këtë si një çështje më vete dhe kritikoi peshën që ky zë po merr në buxhet.
Xhafaj shprehu gjithashtu rezerva për mënyrën si paraqiten kërkesat financiare, duke vënë në dukje se kërkimi i fondeve pa realizuar plotësisht buxhetet nga viti në vit mbetet problematik. Në thelb, debati në komision nxori jo vetëm mungesën e godinave, por edhe pikëpyetje për menaxhimin e burimeve ekzistuese.
Kërkohen 199 punonjës të rinj, por mungojnë edhe ambientet
Kreu i KLGJ-së kërkoi shtimin e 199 punonjësve për vitin 2027, me argumentin se ka vakanca dhe nevojë për ndihmës ligjorë, sekretarë gjyqësorë dhe punonjës sigurie. Sipas tij, edhe zbatimi i sistemit teknologjik Euronix do të kërkojë personel shtesë dhe investime në pajisje elektronike.
Por në komision u ngrit një kundërshtim praktik: emërimet e reja pengohen nga mungesa e infrastrukturës. Sipas Xhafajt, për disa gjykata ky është problemi kyç, pasi aktualisht nuk ka ambiente ku të sistemohen punonjësit e rinj, çka e bën debatin për zgjerimin e organikës të lidhur drejtpërdrejt me krizën e godinave.
Raportimi në komision la të dukshme një kontradiktë të fortë: sistemi gjyqësor kërkon më shumë staf, më shumë siguri dhe më shumë fonde, ndërsa ende nuk ka zgjidhur bazën fizike ku duhet të funksionojë.
Nëse pretendimet e paraqitura nga KLGJ qëndrojnë, atëherë pas viteve të reformës problemi nuk duket thjesht financiar, por edhe institucional: investimet vonohen, bashkitë nuk japin troje, ndërsa gjykatat vazhdojnë të mbeten në ambiente të improvizuara.