NATO ka dalë në mbështetje të memorandumit të mirëkuptimit mes SHBA-së dhe Iranit, në një moment kur çdo zhvillim mbi programin bërthamor të Teheranit dhe sigurinë në Gjirin Persik lexohet me peshë gjeopolitike. Sipas deklaratave të Sekretarit të Përgjithshëm Mark Rutte, dokumenti synon të godasë kapacitetet bërthamore të Iranit dhe të ndikojë edhe te liria e lundrimit në ngushticën e Hormuzit.
Rutte e cilëson marrëveshjen një ujdi të mirë
Mark Rutte tha në Bruksel se e mirëpret nënshkrimin e memorandumit mes SHBA-së dhe Iranit. Sipas tij, bëhet fjalë për një marrëveshje të favorshme, të arritur nga presidenti amerikan Donald Trump.
Deklarata e kreut të NATO-s e vendos aleancën në një linjë mbështetëse ndaj versionit amerikan të zhvillimeve, të paktën në nivel politik, ndërsa detajet konkrete të zbatimit të memorandumit nuk bëhen të qarta në materialin burimor.
Pretendimi kryesor: goditje ndaj kapaciteteve bërthamore të Teheranit
Sipas Rutte, memorandumi synon të degradojë kapacitetet bërthamore të Iranit dhe të rikthejë lirinë e lundrimit. Ai tha se SHBA-ja, në thelb që nga fundi i shkurtit, ka vepruar për të siguruar që aftësitë bërthamore të Teheranit të tkurren.
Në të njëjtën linjë, Rutte pretendoi se synohet edhe dobësimi i kapacitetit të raketave balistike të Iranit, të cilin e paraqiti si kërcënim jo vetëm për Lindjen e Mesme, por edhe për Europën dhe rajone të tjera. Këto mbeten qëndrime të shprehura nga kreu i NATO-s në deklaratën e tij publike.
Hormuzi mbetet jashtë mandatit të NATO-s
Rutte sqaroi se siguria e lundrimit në ngushticën e Hormuzit nuk është në kompetencë të drejtpërdrejtë të NATO-s. Megjithatë, ai shtoi se aleanca është e gatshme të ndihmojë nëse një gjë e tillë kërkohet.
Ky pozicion lë të kuptohet se, pavarësisht mbështetjes politike për memorandumin, çdo rol operacional i NATO-s në zonë do të varej nga kërkesa dhe koordinimi i mëtejshëm me vendet e përfshira.
Mbretëria e Bashkuar dhe Franca përmenden si vende të gatshme për kontribut
Sipas Rutte, një rikthim i qarkullimit të lirë në ngushticën e Hormuzit, pas një marrëveshjeje paqeje mes SHBA-së dhe Iranit, do të ishte një hap i madh përpara.
Ai deklaroi gjithashtu se vende anëtare të aleancës, përfshirë Mbretërinë e Bashkuar dhe Francën, janë të gatshme të kontribuojnë në mbështetjen e sigurisë së lundrimit në këtë zonë strategjike. Në këtë fazë, deklarata mbetet në nivel gatishmërie politike dhe jo njoftim për një angazhim të shpallur zyrtarisht nga NATO.
Qëndrimi i NATO-s e forcon mesazhin mbështetës ndaj memorandumit SHBA-Iran, por shumë nga efektet reale të tij mbeten ende për t’u parë në terren.
Përtej deklaratave, pikëpyetjet kryesore mbeten te zbatimi i marrëveshjes, ndikimi mbi programin bërthamor të Iranit dhe nëse do të ketë apo jo një mekanizëm konkret për sigurinë në ngushticën e Hormuzit.