Shqipëria nënshkroi një memorandum për zhvillimin e hub-it energjetik të Vlorës dhe një marrëveshje kuadër me vlerë 6 miliardë dollarë për furnizimin me gaz të lëngshëm natyror. Qeveria e paraqet këtë si hap strategjik për diversifikimin e burimeve të energjisë dhe për forcimin e të ashtuquajturës pavarësi energjetike, ndërsa në ceremoninë zyrtare u theksua edhe bashkëpunimi me SHBA-në dhe Greqinë.
Çfarë u firmos në Vlorë
Sipas njoftimit zyrtar, bëhet fjalë për dy dokumente: memorandumin për studimin, zhvillimin, ndërtimin dhe vënien në funksion të një qendre energjetike në Vlorë, si edhe marrëveshjen kuadër 6 miliardë dollarë për furnizimin me gaz të lëngshëm natyror.
Në versionin e paraqitur nga qeveria, këto hapa lidhen me zgjerimin e burimeve të furnizimit me energji dhe me rritjen e rolit të Shqipërisë në rrjetin rajonal energjetik. Deri në këtë fazë, nga materiali i bërë publik nuk jepen më shumë hollësi për afatet, detyrimet konkrete apo strukturën e plotë financiare të marrëveshjes.
Mesazhi nga pala amerikane
Në ceremoninë e nënshkrimit ishte e pranishme edhe ambasadorja e SHBA-ve në Greqi, Kimberly Guilfoyle. Ajo e paraqiti Shqipërinë si një aktor me rol në rritje në Ballkanin Perëndimor, veçanërisht në fushën e energjisë.
Sipas saj, dy marrëveshjet e firmosura tregojnë rëndësinë që i kushtohet energjisë së qëndrueshme dhe krijimit të një qendre energjetike që përfshin edhe impiant gazi. Ky është vlerësimi i dhënë nga përfaqësuesja amerikane gjatë ceremonisë, ndërsa mbetet të shihet si do të materializohet projekti në terren.
Rama: Vlora do të bëhet pikë kritike për energjinë
Kryeministri Edi Rama deklaroi se marrëveshja pritet të sjellë investim të madh, teknologji moderne dhe furnizime, duke shtuar se Vlora do të kthehet në një pikë kritike për energjinë në Europën Juglindore.
Sipas Ramës, projekti lidhet edhe me forcimin e bashkëpunimit mes Shqipërisë dhe Greqisë në furnizimin me energji, prodhimin energjetik dhe atë që qeveria e quan rezistencë e pavarësi energjetike. Deklaratat mbeten në nivel premtimi politik, ndërsa detajet e zbatimit nuk janë bërë ende të plota publike.
Pretendimi për rol rajonal dhe pyetjet që mbeten
Qeveria thotë se pozicionimi i Shqipërisë si ndërlidhës energjetik mund të ndikojë në stabilitetin rajonal dhe në sigurinë energjetike të fqinjëve. Ky është framing-u zyrtar që shoqëroi ceremoninë e nënshkrimit.
Megjithatë, për një projekt të shpallur me vlerë 6 miliardë dollarë, interesi publik mbetet te transparenca: si do të zbatohet marrëveshja, cilat janë kostot reale, çfarë garancish ka shteti shqiptar dhe çfarë përfitimesh konkrete do të ketë konsumatori. Këto elemente nuk rezultojnë të sqaruara në informacionin e bërë publik deri tani.
Për momentin, qeveria ka vendosur theksin te pesha gjeopolitike dhe ekonomike e projektit në Vlorë. Por përtej retorikës së ceremonisë, vlera reale e kësaj marrëveshjeje do të matet te kushtet, zbatimi dhe transparenca publike.