Ideja e “rinisë së përjetshme” po rikthehet në qendër të debatit shkencor, por këtë herë jo si fantazi filmi. Sipas njoftimit të një kompanie amerikane bioteknologjie, për herë të parë një person ka marrë një terapi të projektuar për të synuar përmbysjen e plakjes qelizore. Megjithatë, në këtë fazë bëhet fjalë për një provë klinike të kufizuar dhe jo për një “kurë” të provuar kundër plakjes.
Çfarë pretendohet se po testohet
Sipas kompanisë me seli në Boston, terapia e quajtur ER-100, ose AAV2-OSK, është zhvilluar për të rikthyer funksionin e qelizave të plakura ose të dëmtuara te njerëzit. Qëllimi i parë nuk është zgjatja e jetës në kuptimin e gjerë, por trajtimi i dy sëmundjeve serioze të nervit optik: glaukomës dhe neuropatisë optike ishemike anteriore jo-arteritike.
Kompania ka bërë të ditur se personi i parë tashmë e ka marrë trajtimin, pasi terapia ishte testuar më herët te brejtësit dhe disa gjitarë të tjerë. Deri në këtë pikë, informacioni publik mbështetet te komunikimi i vetë kompanisë.
Si funksionon qasja me faktorët OSK
Terapia përdor tre proteina të njohura si faktorë OSK: Oct4, Sox2 dhe Klf4. Sipas shpjegimit të dhënë nga zhvilluesit, këta faktorë synojnë të riprogramojnë pjesërisht qelizat, duke “fshirë” moshën e tyre biologjike dhe duke rikthyer një pjesë të funksionit të humbur.
Logjika pas kësaj qasjeje lidhet me ndryshimet epigjenetike, pra me mënyrën se si aktivizohen ose çaktivizohen gjenet me kalimin e kohës. Sipas kompanisë, pikërisht këto ndryshime, të ndikuara nga plakja, sëmundjet, dëmtimet apo faktorë të stilit të jetesës, mund të kenë pasoja të rënda për organizmin.
Çfarë thotë kompania dhe ku duhet parë me kujdes
Në njoftimin për shtyp, kompania e ka paraqitur ER-100 si kandidatin e parë për restaurim epigjenetik të miratuar për prova klinike. Sipas këtij versioni, nëse terapia rezulton e suksesshme, ajo mund të shënojë rastin e parë të ripërtëritjes qelizore te njerëzit.
Por ky është ende një pretendim që duhet verifikuar në rrugë klinike. Fakti që një trajtim ka hyrë në testim te njeriu nuk do të thotë se efikasiteti dhe siguria e tij janë provuar. Në këtë fazë, bëhet fjalë për një hap eksperimental që kërkon kohë, të dhëna dhe verifikim të pavarur.
Nga laboratorët te Nobel-i, por jo ende te përfundimet
Qasja e përdorur lidhet me një fushë tashmë të njohur në biologji, ku riprogramimi qelizor është përdorur për të kthyer qeliza të zakonshme në qeliza burimore. Ky zhvillim ishte në bazë të punës që u vlerësua me Çmimin Nobel për Fiziologji ose Mjekësi në vitin 2012 për Sir John B. Gurdon dhe Shinya Yamanaka.
Megjithatë, kalimi nga suksesi laboratorik te një terapi e sigurt dhe efektive për pacientët është një proces shumë më i vështirë. Për momentin, lajmi real është nisja e testimit te njeriu, jo prova se plakja është “kuruar”.
David Sinclair, bashkëthemelues i kompanisë dhe profesor i gjenetikës në Shkollën Mjekësore të Harvardit, ka thënë se kërkimi i tyre sugjeron që plakja lidhet kryesisht me humbjen e informacionit epigjenetik dhe se ky studim është mundësia e parë për ta testuar këtë ide në sëmundjet njerëzore.
Nëse do të ketë rezultate konkrete, kjo do të varet nga provat klinike dhe nga të dhënat që do të publikohen më tej. Deri atëherë, çdo premtim për “rininë e përjetshme” mbetet më shumë një hipotezë shkencore në testim sesa një realitet i provuar.