Një çështje e rëndë kriminale ka tronditur opinionin publik në Iran, ku Kolshoum Akbari, e etiketuar nga mediat vendase si “Vejusha e Zezë”, është dënuar me vdekje pasi gjykata e shpalli fajtore për 11 vrasje të qëllimshme dhe një tentativë vrasjeje. Sipas autoriteteve iraniane, skema dyshohet se është shtrirë për më shumë se dy dekada dhe ka pasur në shënjestër burra të moshuar, shpesh të vetmuar dhe pa mbështetje të afërmish.
Dy dekada dyshime dhe viktima në qytete të ndryshme
Sipas hetimeve, aktiviteti i dyshuar kriminal ka nisur që në fillim të viteve 2000 dhe ka vijuar deri në arrestimin e Akbarit në vitin 2023. Viktimat ishin kryesisht burra të moshuar, shumë prej tyre të ve ose që jetonin vetëm, çka sipas versionit zyrtar e bëri më të lehtë shmangien e dyshimeve për një kohë të gjatë.
Hetuesit thonë se fakti që vdekjet ndodhën në qytete të ndryshme ndihmoi që rasti të mos lidhej menjëherë në një skemë të vetme. Për vite me radhë, disa prej këtyre vdekjeve u konsideruan natyrore, edhe për shkak të moshës së avancuar dhe problemeve shëndetësore që kishin viktimat.
Si dyshohet se vepronte
Sipas autoriteteve iraniane, Akbari fitonte besimin e burrave të moshuar, martohej me ta dhe më pas u jepte substanca të përziera me ushqim ose pije. Në dosje përmenden qetësues, ilaçe për diabetin, alkool industrial dhe preparate të tjera.
Pas konsumimit, viktimat shfaqnin simptoma të rënda, nga të përzierat dhe humbja e vetëdijes deri te vështirësitë në frymëmarrje. Në disa raste, burrat u trajtuan në spitale për probleme të zemrës apo diabetit, ndërsa vdekjet e tyre fillimisht nuk u trajtuan si të dyshimta.
Rasti u hap pas denoncimit të familjarëve
Çështja mori kthesë në vitin 2023, pas vdekjes së bashkëshortit të saj të fundit, një 82-vjeçar. Para se të ndërronte jetë, ai u kishte treguar fëmijëve se gruaja e detyronte të merrte ilaçe për zemrën dhe tensionin, pas të cilave humbiste vazhdimisht ndjenjat.
Pas kallëzimit të familjarëve, policia hapi hetim dhe Akbari u arrestua në shtator 2023. Më pas, hetuesit zgjeruan verifikimet edhe për vdekje të ndodhura vite më parë, duke kryer zhvarrime dhe teste të reja toksikologjike. Në gjykatë dëshmuan edhe mjekë që më herët i kishin konsideruar rastet si vdekje natyrore.
Martesat, pasuria dhe motivi financiar
Një element qendror i çështjes është përdorimi i “sigheh”, një formë martese të përkohshme e njohur nga ligji shiit në Iran. Sipas hetimeve, kjo i jepte Akbarit akses në jetën private, banesat dhe financat e burrave të moshuar.
Autoritetet pretendojnë se në disa raste ajo i bindte bashkëshortët të transferonin prona ose automjete, ndërsa përfitonte edhe nga pensionet dhe kursimet e tyre. Nga bashkëshorti i fundit, sipas autoriteteve, ajo kishte marrë një prikë prej pesë miliardë rialësh, rreth 102 mijë euro, përpara vdekjes së tij.
Vendimi i gjykatës dhe debati që ka hapur çështja
Gjykata e shpalli fajtore për 11 akuza për vrasje të qëllimshme dhe një akuzë për vrasje të mbetur në tentativë. Sipas sistemit juridik iranian, familjet e viktimave luajnë rol vendimtar në zbatimin e parimit të “qisas”: dhjetë familje kërkuan ekzekutimin, ndërsa një familje zgjodhi kompensim financiar.
Si rezultat, gjykata dha dhjetë dënime me vdekje, një dënim me 10 vite burg për tentativën e vrasjes dhe urdhëroi konfiskimin e pasurisë së saj. Avokatët kishin kërkuar vlerësim psikiatrik, por gjykata e refuzoi, duke argumentuar se mënyra metodike e veprimit dhe interesi financiar tregonin planifikim të qëllimshëm.
Rasti ka rikthyer në debat jo vetëm mbrojtjen e të moshuarve nga abuzimi dhe shfrytëzimi ekonomik, por edhe rolin e martesave të përkohshme në krijimin e hapësirave për manipulim dhe përfitim.
Përmasat e çështjes dhe fakti që dyshimet shtrihen për më shumë se 20 vite kanë ngritur pikëpyetje serioze edhe për mënyrën si institucionet e identifikuan me vonesë modelin e përsëritur të vdekjeve.
Në një shoqëri ku gjithnjë e më shumë të moshuar jetojnë vetëm, rasti ka ekspozuar një dobësi që shkon përtej një historie të vetme kriminale: mbrojtjen reale të njerëzve më të pambrojtur.