Qeveria ka nxjerrë në skenë një tjetër reformë për administratën publike, këtë herë nën emrin “Shkalla e Meritës”. Kryeministri Edi Rama tha se synimi është që hyrja në administratë, ecja në karrierë dhe përgjegjshmëria e drejtuesve të mos varen më nga vullneti i shefave, por nga një mekanizëm i standardizuar. Megjithatë, përtej prezantimit ambicioz, mbetet për t’u parë se sa nga ky premtim do të kthehet në praktikë dhe sa do të mbetet retorikë reformash.
Çfarë paralajmëron qeveria për reformën e re
Sipas kryeministrit, reforma mbështetet në tre shtylla: hyrja në administratë përmes testimit kombëtar, përparimi në karrierë mbi bazën e meritës dhe rritja e përgjegjshmërisë në drejtimin e institucioneve.
Rama e paraqiti këtë si një ndërhyrje që synon të prekë vetë mënyrën se si menaxhohet administrata shtetërore, duke folur për nevojën e vlerësimit më të drejtë të punonjësve dhe të kapaciteteve profesionale që, sipas tij, ekzistojnë në sistem.
Testim kombëtar dhe certifikatë 4-vjeçare
Në versionin e prezantuar nga qeveria, hyrja në administratë do të kalojë përmes një testimi kombëtar të njohurive, në bashkëpunim me Qendrën e Shërbimeve Arsimore.
Sipas Ramës, modeli do të mbështetet te provimet e Kembrixhit dhe kandidatët që e kalojnë me sukses do të pajisen me një certifikatë të vlefshme për katër vite, për të vijuar më tej konkurrimin për vendet e punës.
Qeveria e sheh këtë si filtër kundër emërimeve subjektive, por pa detaje të plota mbi kontrollin e procesit, standardet e vlerësimit dhe garancitë kundër ndërhyrjeve, pikërisht këtu lindin edhe dyshimet kryesore mbi funksionimin real të skemës.
Vlerësimi i drejtuesve pas valës së dorëheqjeve
Kryeministri u ndal edhe te procesi i vlerësimit të drejtuesve, pas dorëheqjeve të disa prej tyre pak ditë më parë. Sipas tij, qindra drejtues janë vlerësuar për rezultatet në punë dhe qëllimi nuk është thjesht zëvendësimi i emrave.
Versioni zyrtar thotë se fokusi është te identifikimi i sektorëve ku puna ka çaluar dhe ku rezultatet kanë qenë më të dobëta për shtetin. Rama argumentoi se aty ku problemet përsëriten duhet të ketë pasoja, por pa dëmtuar kapacitetet administrative dhe procesin e negociatave me Bashkimin Europian.
Megjithatë, një nga pikët më të ndjeshme mbetet pikërisht mënyra si maten këto rezultate dhe kush i gjykon ato, në një administratë ku ndër vite akuzat për ndikim politik dhe lëvizje të dirigjuara nuk kanë munguar.
Regjistri i talenteve dhe “MeritAI”
Në paketën e shpallur nga qeveria përfshihet edhe ngritja e një katalogu kompetencash, një regjistri kombëtar të talenteve dhe një platforme të quajtur “MeritAI”.
Sipas Ramës, personat që duan të kontribuojnë në administratë do të mund të regjistrohen dhe, në varësi të profesionit apo fushës së dijes, të njoftohen në kohë reale për konkurset e hapura.
Kryeministri tha se inteligjenca artificiale nuk do të vendosë se kush afrohet apo largohet, por do të përdoret për të rritur transparencën dhe për të mbështetur lëvizjet sipas standardeve të reja. Edhe këtu, qeveria nuk dha hollësi të mjaftueshme për auditimin e sistemit, mbrojtjen e të dhënave dhe përgjegjësinë institucionale në rast abuzimesh apo përjashtimesh të padrejta.
Në thelb, qeveria po e shet “Shkallën e Meritës” si një kthesë drejt administratës europiane dhe larg praktikave të vjetra të favorizimeve.
Por prova reale e kësaj reforme nuk do të jetë prezantimi politik, as emërtimi teknologjik i platformave, por nëse administrata do të çlirohet vërtet nga ndikimi i drejtuesve dhe filtrave partiakë që prej vitesh e kanë shoqëruar.