Një kthesë politike ka marrë formë në Suedi, ku kryeministri Ulf Kristersson ka paraqitur dorëheqjen pasi rezultatet paraprake përfundimtare të zgjedhjeve i dhanë avantazh bllokut të qendrës së majtë. Lëvizja e tij hap procedurën parlamentare për krijimin e një qeverie të re, por jo domosdoshmërisht një zgjidhje të shpejtë për ngërçin politik.
Shumicë e ngushtë, por e mjaftueshme për ndryshim
Sipas rezultateve paraprake përfundimtare, partitë e opozitës së majtë kanë marrë 176 mandate, tre më shumë se koalicioni qeverisës i djathtë, i njohur si koalicioni Tidö dhe i mbështetur nga Demokratët e Suedisë.
Ky diferencim minimal mjaftoi për të çuar në largimin e Kristerssonit nga posti pas katër vitesh në krye të qeverisë. Në letrën e dorëheqjes, ai ka bërë të ditur se tashmë i takon kryetarit të Parlamentit të drejtojë procesin për formimin e kabinetit të ri.
Andersson del përpara, por pa rrugë të shtruar
Dorëheqja e Kristersson i hap rrugën lideres së Social Demokratëve, Magdalena Andersson, për të nisur përpjekjet për krijimin e shumicës së re. Në reagimin e saj pas rezultatit, ajo deklaroi se votuesit kanë zgjedhur një drejtim të ri, duke vënë në plan të parë klimën, arsimin, shëndetësinë, kujdesin për të moshuarit dhe emigracionin.
Megjithatë, kalimi nga fitorja numerike te qeverisja reale mbetet i ndërlikuar. Andersson ka ftuar në bisedime fillestare Partinë e Majtë, Partinë e Qendrës dhe të Gjelbrit, por dallimet mes tyre janë të njohura dhe jo thjesht taktike.
Përplasjet që mund të bllokojnë shumicën e re
Një nga nyjet më të vështira lidhet me raportin mes Partisë së Qendrës dhe Partisë së Majtë. Qendra ka përjashtuar bashkëqeverisjen me të Majtën, ndërsa kjo e fundit kërkon rol në qeveri në këmbim të mbështetjes së saj.
Ka gjithashtu mospërputhje për taksat, energjinë bërthamore dhe politikat ekonomike. Social Demokratët, të Gjelbrit dhe e Majta mbështesin rritje taksash në disa fusha, ndërsa Partia e Qendrës kërkon ulje. Kjo e bën të qartë se shumica në mandate nuk përkthehet automatikisht në stabilitet politik.
Humbje për të djathtën, sinjale të përziera për partitë kryesore
Rezultati solli edhe një goditje për Demokratët e Suedisë, partia e djathtë që kishte mbështetur qeverinë e Kristersson. Për herë të parë që nga themelimi, ajo ka humbur mbështetje në një palë zgjedhje të përgjithshme, duke zbritur nga vendi i dytë në të tretin.
Nga ana tjetër, Social Demokratët mbeten forca më e madhe politike në vend, por edhe ky kamp nuk del pa kosto: rezultati i tyre cilësohet si më i dobëti në historinë elektorale të partisë. Kjo e bën panoramën edhe më të paqëndrueshme sesa sugjeron ndarja formale e mandateve.
Proces parlamentar dhe skenar qeverie në pakicë
Kryetari i Parlamentit, Andreas Norlén, pritet të nisë konsultime me përfaqësuesit e të gjitha partive përpara se të propozojë kandidatin për kryeministër. Kristersson e ka përshkruar situatën pas zgjedhjeve si të komplikuar dhe ka kërkuar, sipas versionit të tij, një qasje konstruktive nga partitë.
Në kushtet kur kompromiset duken të vështira, një qeveri pakice mbetet një nga skenarët më realistë në politikën suedeze. Andersson, e cila ka qenë më parë kryeministre nga nëntori 2021 deri në tetor 2022, pritet të kërkojë mbështetje të gjerë, ndërsa debatet për emigracionin, integrimin dhe klimën mund të kthehen në provën e parë serioze të shumicës së re.
Dorëheqja e Kristersson mbyll një fazë të qeverisjes së djathtë, por nuk garanton një tranzicion të qetë. Në Stokholm, matematika parlamentare ka prodhuar ndryshim; sfida tani është nëse partitë do të prodhojnë edhe një qeveri funksionale.